Ĉarencavan

Ĉarencavan (armene: Չարենցավան , ankaŭ Charentsavan; antaŭe nomita Lusavan ĝis 1967) estas urbo situanta en la provinco Kotajko de Armenio. Ĝi havas 19,708 loĝantojn laŭ la censo de 2001 sed ĝi malkreskas. La urbo estis fondita en 1948, kaj renomita en 1967 honore al la poeto Jeghiŝe Ĉarenc[1].

Ĉarencavan
Charentsavan town1.jpg
Administrado
Poŝtkodo 2501 [+]
Demografio
Loĝantaro 25 039  (2001) [+]
Loĝdenso 5 008 loĝ./km²
Geografio
Geografia situo 40° 25′ N, 44° 39′ O (mapo)40.40972222222244.643055555556Koordinatoj: 40° 25′ N, 44° 39′ O (mapo) [+]
Alto 1 660 m [+]
Areo 5 km² ( 500 ha) [+]
Horzono UTC+04:00 [+]
Situo de Ĉarencavan
Alia projekto
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo Charentsavan [+]
Information icon.svg
vdr

EtimologioRedakti

La urbo estis konata kiel Lusavan ĝis 1967, kiam ĝi estis renomita Ĉarencavan, laŭ la fama armena poeto Jeghiŝe Ĉarenc. Ĉarencavan estas kunmetita de 2 vortoj: Ĉarenc (armene: Չարենց ) kaj avan (armene: ավան ), laŭvorte signifante la "urbon Ĉarenc"[2].

HistorioRedakti

 
Monumento al Jeghiŝe Ĉarenc, en Ĉarencavan.

Ĉarencavan estis fondita de la soveta registaro en 1948 kiel Lusavan ene de la Aĥta rajono (poste renomita Hrazdan rajono en 1959) por lokigi la dungitojn de la proksima hidroelektra planto de Gjumuŝ. Kun la kompletigo de la elektrocentralo en 1953, la urbo iĝis hejmo de multaj industriaj firmaoj kaj iĝis unu el la decidaj industriaj centroj de la Armena SSR.

Ĉirkaŭ 2 trionoj de la urba ekonomio baziĝis sur mekanikaj industrioj. En 1958 estis malfermita la fabriko de ŝtalbetono Ĉarencavan, sekvata de la fabriko por maŝiniloj en 1959. En 1966 la "Kentronadzul" metala gisfabriko estis malfermita por iĝi la plej granda industria firmao de la urbo. 4 pliaj fabrikoj estis malfermitaj en la 1970-aj jaroj, inkluzive de la kemia uzino "Lizin" en 1974, la uzino de metalaj strukturoj kaj varoj "ArmAuto" kaj akvobotelo "Bĝni" en 1977 kaj la trikejo en 1978.

La plej grava urba plano de la urbo, projektita de arkitektoj Avetik Mirijanyan kaj M. Safrastyan, estis aprobita en 1971. Estis antaŭvidite vastigi la urbon por loĝigi 65 000 loĝantojn antaŭ la fino de la 20-a jarcento. La loĝantaro de Ĉarencavan atingis sian pinton en 1989 kun ĉirkaŭ 33.000[3].

Tamen, kun la dissolvo de Sovetunio en 1991, multaj el la industriaj uzinoj estis privatigitaj kaj devigitaj redukti siajn kapablojn pro la ekonomia recesio. La loĝantaro de la urbo falis al 25,000 antaŭ la fino de la 20-a jarcento. Laŭ la administraj reformoj de 1995, la sovetiaj rajonoj estis dissolvitaj kaj la administraj provincoj de Armenio formiĝis. Tiel, Ĉarencavan fariĝis parto de la nove fondita provinco Kotajko.

La urbo estas proksimume dividita en 4 loĝdistriktojn kaj ankaŭ grandan industrian zonon. La industria distrikto okupas ĉirkaŭ 70% de la tuta areo de Ĉarencavan. Granda publika parko situas inter la industria zono kaj la loĝkvartalo.

La urbon kaj la regionon servas la Ŝtata Medicina Centro Ĉarencavan, funkcianta ekde 1967 kun kapacito por 300 litoj.

Geografio kaj klimatoRedakti

 
Vidaĵo de Ĉarencavan.

Ĉarencavan situas ĉirkaŭ 38 km norde de la ĉefurbo Erevano maldekstre de la rivero Hrazdan, je alteco inter 1600 kaj 1700 metroj super la marnivelo. Ĝi limas kun la vilaĝo Alapars en la nordokcidento.

La areo de nuntempa Ĉarencavan estis parto de la kantono "Mazaz" ene de la provinco Ajrarato de Antikva Armenio.

La klimato de Ĉarencavan estas karakterizita per malvarmaj kaj severaj vintroj kaj mildaj someroj. En vintroj, la urbo kutime spertas tre malvarman veteron ĝis -25. Tamen la neĝa sezono kutime etendiĝas de oktobro ĝis majo.

Somero en Ĉarencavan estas varma kun rapidaj kaj malvarmetaj noktoj.

DemografioRedakti

 
Preĝejo Sankta Dipatrino de Ĉarencavan.

LoĝantaroRedakti

La loĝantoj de Ĉarencavan estas ĉefe armenoj. La loĝantaro kreskis signife post la inaŭguro de la Hidrelektra centralo en 1953 proksime al la urbo. Ĝi fariĝis pli ol 30.000 dum la 1980-aj jaroj. Tamen post la disiĝo de Sovetunio, la urbo perdis pli ol 1/3 el sia loĝantaro.

Jen la loĝantara templinio de Ĉarencavan ekde 1979:

Jaro 1979 1989 2001 2011 2016
Loĝantaro 24.590 32.229 25.039 20,363 18.500

ReligioRedakti

La loĝantoj de Ĉarencavan apartenas al la Armena Apostola Eklezio, reguligita de la Diocezo de Kotajk kun sidejo en la monaĥejo Keĉaris de Caghkadzor.

La preĝejo Sankta Savanto de la urbo estis malfermita en 2000 kun la financa helpo de la derviŝa familio el Kanado.

KulturoRedakti

 
La ''Knabo de Ĉarenc''.

Ĉarencavan havas kulturan palacon situantan ĉe la centra placo Karen Demirĝjan. La urbo ankaŭ estas hejmo de publika biblioteko kun usona angulo, tute renovigita en 2010 kun la financa helpo de la usona ambasado en Erevano. La urbo ankaŭ havas artlernejon nomitan laŭ Jean Carzou, servante pli ol 600 infanojn. La enirejo al Ĉarencavan estas ornamita per la statuo de la "buklhara knabo de Ĉarenc", starigita en 1980. La statuo de Jeghiŝe Ĉarenc estis starigita en oktobro 2013 antaŭ la palaco de kulturo. La sovetepoka kinejo Ĉarencavan nuntempe ne funkcias[4].

TransportadoRedakti

La aŭtovojo M-4, kiu transiras la respublikon de nordo al sudo, trapasas la orientan ĉirkaŭaĵon de Ĉarencavan.

La urbon servas ankaŭ stacidomo ligita kun Erevano kaj Gjumri .

Taksiaj kompanioj ankaŭ disponeblas en la urbo.

EkonomioRedakti

 
Aglo de Ĉarencavan.

Ĉarencavan kutimis esti unu el la ĉefaj industriaj centroj de sovetia Armenio. Kun la dissolvo de Sovetunio, multaj el la industriaj fabrikoj estis devigitaj redukti sian kapaciton aŭ eĉ fermi siajn pordojn.

Tamen, kun la ekonomia reviviĝo de Armenio dum la fino de la 1990-aj jaroj kaj komenco de la 2000-aj jaroj, multaj el la industriaj fabrikoj de Ĉarencavan estis remalfermitaj kiel privataj kompanioj. Tiel, la fabriko de metalaj strukturoj "ArmAuto" estis remalfermita en 1992 kiel Malferma akcia kompanio "ArmAuto",  la kemia fabriko "Lizin" estis remalfermita en 1994 kiel "Lizin" OJSC, la "Kentronadzul" metala gisplanto estis remalfermita en 1997 kiel "Dzulakentron" OJSC kaj la fabriko pri mineralaj akvoj "Bĝni" remalfermiĝis en 2010 kiel uzino pri mineralaj akvoj "RRR". La maŝiniloj Ĉarencavan ankoraŭ funkcias kiel ŝtata entrepreno[5] .

Novaj industriaj fabrikoj ankaŭ estis malfermitaj en la urbo kiel ekzemple la "Khorda Hydroturbines Manufacturing Enterprise" fondita en 2006,  la "ASCE Group " ŝtala entrepreno malfermiĝis en 2013  kaj la "Lubawa Armenia" armena-pola entrepreno produktoj pri sekureco kaj militaj ekipaĵoj fonditaj en 2014[6].

La Ĉambro de Komerco kaj Industrio de Kotajka Provinco malfermita en 2002, havas sian sidejon en Ĉarencavan.

EdukadoRedakti

 
Ĉarencavana Urba Stadiono

Ĉarencavan estas hejmo de 5 publikaj lernejojo same kiel la Ŝtata Kolegio de Ĉarencavan, kiu estas meza eduka instituto funkcianta ekde 1964. La kolegio permesas al siaj diplomiĝintoj daŭrigi sian studon en aliaj universitatoj de Armenio.

SportoRedakti

FC Moush Charentsavan estis futbala klubo reprezentanta la urbon Ĉarencavan. Ili kutimis ludi siajn ludojn ĉe la Ĉarencavana Urba Stadiono, malfermita en 1970. Tamen la klubo dissolviĝis en 1994 kaj nuntempe estas neaktiva pro profesia futbalo. En 2019, FC Van estis fondita por reprezenti la urbon en enlandaj futbalaj konkursoj[7].

La ludkampo de la Ĉarencavana Urba Stadiono moderniĝis antaŭ la fino de 2016, kiam la natura tonalto estis anstataŭigita per artefarita gazono.

ReferencojRedakti

  1. 2011 Armenia census, Kotayk Province
  2. Kiesling, Rediscovering Armenia, p. 56, available online at the US embassy to Armenia's website
  3. Հիմնանորոգում է Չարենցավանի բժշկական կենտրոնի մանկաբարձական բաժանմունքը
  4. President Serzh Sargsyan visits Kotayk
  5. About Dzulakentorn Open Joint Stock Company
  6. Artush Balyan aboyt Armauto company
  7. About Khorda