Manĉuroj

la indiĝena gento de Manĉurio

La manĉurojmanĉuoj (manĉure: Manju; ĉine: 满族; pinjine: Mǎnzú, mongole: Манж, ruse: Маньчжуры) estas etna grupo de Manĉurio, en la nuntempa nordorienta Ĉina Popola Respubliko. La manĉuroj altiĝis potencon en la 17-a jarcento en Ĉinio kaj establis la manĉuran Qing-dinastion, kiu tenis potencon ĝis la jaro 1911, kiam la monarĥio elpeliĝis por cedi la vojon al respublika registaro.

Manĉuroj
Manĉure:
ĉine: 满族
etno
Tunguz-manĉura grupo
Tunguz-manĉura grupo
Suma populacio
10 423 303
Ŝtatoj kun signifa populacio
 Ĉinio 10 410 585 (en 2010)
 Tajvano 12 000
Lingvo(j)
Preskaŭ ĉiuj norma ĉina, tre malmultaj manĉura
Religio
Ateoj, ŝamanistoj, budhistoj, malmultaj kristanoj
Parencoj

Evenkoj, ksiboj, aliaj tungusoj

vdr

Nuntempe, manĉuroj estas la tria plej granda etna grupo en Ĉinio post la hanoj kaj ĝŭangoj[1]. Malgraŭ ĉi tio, manĉuroj estas tre asimilitaj kun la hanoj; la plejparto el tiuj kiuj registriĝas kiel manĉuroj havas nur parte manĉuran genealogion, kaj la manĉura lingvo rezulte estas en danĝero.

Historio redakti

Antaŭ-dinastia historio redakti

Qing-dinastio redakti

  Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Qing-dinastio.

Manĉukuo redakti

Moderna historio redakti

Kulturo redakti

Lingvo redakti

  Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Manĉura lingvo.

La lingvo de la manĉuro estas la manĉura lingvo, ano de la Tungus-manĉura lingvaro, Altaja superlingvaro. Dum Qing-dinastio, ĝi uziĝis kiel oficiala lingvo de la registaro, do ĝi nomiĝis "la regula lingvo" aŭ la Qing-a lingvo. Dum la rego de Imperiestro Qianlong oni reguligis la lingvon kiel la "Imperia Nova Qing-a Lingvo".

Manĉura lingvo havas multe da dialaktoj en diversaj lokoj, ekzemple Pekino, Ŝengkino, Ninguta, ktp.

Skribositemo redakti

La prapopolo de Manĉuro, la Ĵurĉeno, foje inventis skribositemon kaj ĝin popularigis dum la Jin-dinastio. Sed poste la skribositemon malaperis pro han-iĝo de la ĵurĉenoj en mez-Ĉinio kaj mongol-igo de tiuj en la nord-oriento. Poste, Nurĥaĉi sentis maloportunon ke la lingvo ne havis sian propra skribosistemon kaj ordonis stabuloj skribi la manĉuran lingvon en la mongola alfabeto. Tiu skribosistemon oni nomis la "malnova manĉura skribo". Saĝulo Dahai plibonigis la skribosistemon kaj tio faris la "nova manĉura skribo".

Famaj manĉuroj redakti

  • Nurĥaĉi. Ĵurĉena ĉefulo kiu fondis la Qing-dinastion.

Referencoj redakti

  1. 国务院人口普查办公室. (2012) 中国2010年人口普查资料(上中下). 中国统计出版社. ISBN 978-7-5037-6507-0.

Vidu ankaŭ redakti