Malfermi la ĉefan menuon

Adalberto Smit

nederlanda esperantisto


Bertus SMIT (esperante Adalberto, plumnome antaŭ 1945 Adalbert; naskiĝis la 21-an de februaro 1897 en Amsterdamo, mortis la 10-an de februaro 1994) estis nederlanda verkisto kaj politikisto. Li esperantistiĝis en 1921 kaj faŝistiĝis en 1931. Smit verkis originalajn poemojn en Esperanto en la 1920-aj jaroj. Poste li aktivis en ekstremdekstraj movadoj kaj estis konsiderata kiel la unua nacisocialisto en Nederlando.[1]

Adalberto Smit
BertusSmit.jpg
Persona informo
Naskiĝo 21-an de februaro 1897 (1897-02-21)
en Amsterdamo
Morto 10-an de februaro 1994 (1994-02-10) (96-jara)
Lingvoj Esperanto
Ŝtataneco Reĝlando de Nederlando
Profesio
Profesio esperantisto
Information icon.svg
vdr

BiografioRedakti

 
Subskribo Adalbertus Smit

En la jardeko de 1920 li estis fervora propagandisto de Esperanto. Post vizito al la faŝista Italio de Benito Mussolini Smit revenis konvinkita faŝisto. De 1929 al 1931 li estis aktiva en la movado De Bezem (esperante: La Balailo) de Alfred Haighton, el kiu li poste estis elpelita.

La 16-an de decembro 1931 li kunfondis la nacisocialistan partion NSNAP, kune kun Ernst Herman van Rappard. En 1932, Smit forlasis la partion pro malkonsento kun la ideoj de Rappard pri aneksado de Nederlando fare de Germanio, kaj denove kunlaboris kun Haighton.

Post la Nokto de la longaj tranĉiloj, Smit malproksimiĝis de la nacisocialismo, kaj eĉ verkis broŝuron kontraŭan al Hitler. Post la invado de Nederlando fare de la hitleraj trupoj, li estis enkarcerigita kaj pasigis grandan parton en la Dua Mondmilito en koncentrejo.

Smit estis post la milito fotisto kaj desegnisto, uzante la nomojn Adalbert Smit van Outvorst kaj Bob van Outvorst (Van Outvorst estis la familia nomo de lia patrino).

VerkadoRedakti

La poemoj de Smit temas pri interalie vojaĝado, enamiĝoj kaj Esperanto. Ili kutime mallongas kaj havas tre tradician regulan metrikon.

PoemarojRedakti

Fajreroj (N.V. Joh. Ykema's Uitgevers-Maatschappij: Hago 1927).
Roseroj (N.V. Joh. Ykema's Uitgevers-Maatschappij: Hago 1930; represita en 1997).

PoemoRedakti

 
Roseroj estas la dua poemaro de Smit
Returnen.
 

Returnen! returnen al propra hejmland' —
Rapidu la lokomotivo —
Al mia amata kaj ĉarma Holand' —
Ĉar tien min logas la vivo.

Returnen! ĉar pasis jam tria monat'
Dum kiu mi migris vagante
Tra Centra Eŭropo, tra ŝtato post ŝtat'
Por Nia Afero agante.

Returnen! jam aŭdas mi bruon de l'mar' —
Min logas promenoj ĉe l'duno
Aŭ inter verdherba, kaj grasa kampar'.

Returnen! jam brilas la suno
Reflekte en mia Frislanda lagar' —
Pli longa for-est' iĝus puno!

Adalberto Smit[2]

ReferencojRedakti

  1. Huberts, Willem (2016). “‘Een heel raar mannetje’: Bertus Smit (1897-1994), esperantist, fascist, kampoverlevende, snoever en avonturier”, Tijdschrift voor Biografie (nl) 4, p. 73–84. 
  2. SMIT, Adalberto. Roseroj. Hago: N.V. Joh. Ykema's Uitgevers-Maatschappij, p. 54.

BibliografioRedakti