Disambig.svg La titolo havas ankaŭ aliajn signifojn, por vidi ilin bonvolu rigardi la apartigilan paĝon: Blansko (apartigilo)

Blansko estas urbo kun 20 650 loĝantoj, situanta en meza Moravio en valo de rivero Svitava, ĉe kunfluejo de mergrivero Punkva, 18 km de urbo Brno.

Blansko
germane: Blanz
urbo
Blansko (panorama).jpg
Panoramo de Blansko
Flag of Blansko.svg
Flago
Blansko CoA CZ.svg
Blazono
Oficiala nomo: Blansko
Ŝtato Ĉeĥio Ĉeĥio
Regiono Sudmoravia regiono
Distrikto Distrikto Blansko
Administra municipo Blansko
Historia regiono Moravio
Montaro Drahana montetaro
Rivero Svitava
Situo Blansko
 - alteco 276 m s. m.
 - koordinatoj 49° 21′ 49″ N 16° 38′ 39″ O / 49.36361 °N, 16.64417 °O / 49.36361; 16.64417 (mapo)
Areo 44,99 km² (4 499 ha)
Loĝantaro 20 650 (1.1.2018)
Denseco 458,99 loĝ./km²
Geologia konsisto Moravia karsto
Unua skribmencio 1136
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 678 01
NUTS 3 CZ064
NUTS 4 CZ0641
NUTS 5 CZ0641 581283
Katastraj teritorioj 8
Partoj de urbo 12
Bazaj setlejunuoj 24
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Blansko
Retpaĝo: www.blansko.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio

Blansko estas elirloko por vojaĝoj al la norda parto de Moravia karsto, ĉe kies okcidenta flanko ĝi situas. Blansko fariĝis urbo en la jaro 1905, sed la unuaj mencioj devenas pri ĝi el la jaro 1131. Vilaĝo Staré Blansko (Malnova Blansko) situis en ĉirkaŭaĵo de hodiaŭa paroĥeja preĝejo sur la dekstra bordo de Svitava, en la 2-a duono de la 13-a jarcento olomouca episkopo Bruno el Schauenburg fondis sur monteto sur la maldekstra bordo de Svitava Novan Blanskon. Blansko ne estis fondita kiel urbo, kaj tio montriĝas en ties neregula bazplano.

La urbo etendiĝas sur deklivo de la valo, sur monteto super hodiaŭa placo situas kastelo. En urbocentro elkreskis modernaj konstruaĵoj, inter kiuj estiĝis novaj spacoj. Fondo de ferfabriko kaj maŝinfabriko, konstruo de fervojo kaj en nelasta vico ankaŭ avantaĝa situo por la vojaĝoj al Moravia karsto kontribuis por evoluo de Blansko. La kastelo sur loko de eksa burgo estis komence de la 17-a jarcento alikonstruita renesance. Kreas ĝin kvar aloj kun pilieraj arkadoj, kiuj fermas kortegon, la enirej-alo estas pli alta, duetaĝa. El la devena gotika burgo el la 15-a jarcento konserviĝis cilindra bastiono. En la kastelo estas muzeo, kies ekspozicioj estas celitaj parte al historio de esploroj de la grotoj de Moravia karsto parte al artprilaborado de gismetaloj el ĉi tiea gisejo.

Vico da memorindaĵoj de Blansko koneksas kun evoluo de ferindustrio, kiu ĉi tie havas forajn radikojn. En la proksima ĉirkaŭaĵo de la urbo estis dum arkeologia esploro trovitaj gisfornoj, en kiuj oni fandis ferercon kaj fabrikis feron jam en la 8-a jarcento. La unua novtempa metalurgia uzino estiĝis fine de la 17-a jarcento. La metalurgia produktado en la uzinoj en Blansko unue celis al artaj objektoj el gismetalo, ĉi tie eĉ estiĝis specialigita ateliero por gisado de figuraj plastikaĵoj. Alia interesaĵo de Blansko estas konstruaĵo de maŝinindustrio Adast, kiu estas konstruita en duono de la 19-a jarcento en stilo de tudora gotiko, laŭ modelo de kastelo Miramare en Triesto.

Alirvojo ĝis Moravia karsto estas profunda valo de rivero Punkva. Ties parto antaŭ la kunfluejo kun Svitava estas nekarsta, la valo estas profundigita parte eĉ en granodiorito kaj ĝi nomiĝas Valo de Arnoštov, ĉi tie situas parto de Blansko nomata Arnoštov. Antaŭ vojo ĝis la valo de Punkva kaj Moravia karsto eblas interkonatiĝi kun geologia konsisto de la ĉirkaŭaĵo de Blansko en inundita minejo antaŭ stacidomo Blansko-Macocha. Krutaj rokmuroj kun glataj tektonaj speguloj kreas granodioriton, sur kiu sedimentas sablozaj sedimentoj.

LoĝantaroRedakti

Evoluo de nombro de loĝantoj por la tuta municipo; por la ties unuopaj partoj indikas tabeleto malpli supre, en kiu bildiĝas ankaŭ aparteneco de unuopaj partoj al la municipo aŭ sekva forŝiro.

Lokaj partoj 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1930 1950 1961 1970 1980 1991 2001 2011
Nombro de loĝantoj parto Blansko 5002 5565 5545 6278 7562 7544 8496 8883 12673 14903 18912 20783 20594 20629
Nombro de domoj parto Blansko 583 631 641 766 1024 1142 1521 1923 1966 2106 2336 2560 2804 3081