Internet Archive

soci-utila cifereca biblioteko
(Alidirektita el Interreta Arkivo)

Koordinatoj: 37° 46′ 56.3″ N 122° 28′ 17.65″ U / 37.782306 °N, 122.4715694 °U / 37.782306; -122.4715694 (mapo)

Sidejo de Internet Archive/Interreta Arĥivo
Sidejo de Internet Archive/Interreta Arĥivo

La Internet ArchiveInterreta Arkivo estas soci-utila digita biblioteko kun la fiksita misio de "universala aliro al ĉiu scio." [1][2] Ĝi disponigas permanentan stokadon de kaj libera publika aliro al kolektoj de ciferecigitaj materialoj, inkluzive de retejoj, muziko, movantaj bildoj, kaj preskaŭ tri milionoj da publikdomenaj libroj. En oktobro 2012, ĝia kolekto pintis 10 petabajtojn.[3][4] Aldone al ĝia arkivadfunkcio, la Arkivo estas aktivista organizo, rekomendata por libera kaj malferma Interreto.

La Interreta Arkivo permesas al publiko alŝuti kaj elŝuti digitan materialon al ĝia datuma reto, sed la plejparto de siaj datumoj estas trankvile aŭtomate stokita de retejoj, kiuj laboras por konservi kiom multe da la publika reto kiel eble. Ĝia interreta arkivo, The Wayback Machine, enhavas pli ol 150+ miliardojn da interretaj asimiladoj (kaptaĵoj).[5][6] La Arkivo ankaŭ kontrolas unu el la mondaj plej grandaj librociferecigaj projektoj.

Vidkasedoj ĉe la Interreta Arkivo
Videokasedoj ĉe la Interreta Arkivo

Fondita fare de Brewster Kahle en 1996, la Arkivo estas sociutila Ne-profita organizaĵo funkcianta en Usono. Ĝi havas jaran buĝeton de 10 milionoj da Usonaj Dolaroj, derivitaj de gamo da fontoj: enspezo de siaj retserĉantaj servoj, diversaj partnerecoj, stipendioj, donacoj, kaj la Kahle-Austin-Fondaĵo.[7] Ĝia ĉefsidejo estas en San Francisco, Kalifornio, kie proksimume 30 el ĝiaj 200 dungitoj laboras. La plej granda parto de ĝia dungitara laboro okazas en ĝiaj libro-skanadaj centroj. La Arkivo havas datumcentrojn en San Francisco, Redwood City, kaj Richmond, ĉio en Kalifornio. Ĝia kolekto estas spegulita por stabileco kaj eltenivo ĉe la Bibliotheca Alexandrina en Egiptujo.[8]

La Arkivo estas membro de la International Internet Preservation Consortium (Internacia Internet Preservation Consortium).[9] Tiu soci-utila digita biblioteko estis oficiale indikita kiel biblioteko fare de la Ŝtato de Kalifornio en 2007.[10]

Interreta enarĥivigoRedakti

Anglalingva filmeto pri la uzo de Wayback Machine

Wayback MaŝinoRedakti

La uzo de Wayback Machine, per kiu eblas aliri retejajn enhavojn kiuj ne plu estas alimaniere alireblaj ol pro konservado de kopio en Wayback Machine.

La 12-an de majo 1996 estas la dato de la plej malnovaj enarkivigitaj paĝoj en arkivo.org (WayBack Maŝino), kiel infoseek.com [11].

Archive-it (Arĥivigu-ĝin)Redakti

Kreita komence de la jaro 2006, Archive-it [12]estas TTT-enarkiviganta abonservo kiu permesas instituciojn kaj individuojn konstrui kaj konservi kolektojn de ciferecaj enhavoj kaj krei ciferecajn arĥivojn. Archive-it permesas la uzanton personigi la enhavojn kiujn ili deziras konservi pro kialoj kiel kultura heredaĵo. Tra reta aplikaĵo, partneroj de Archive-it povas rikolti, katalogi, administri, foliumi, serĉi kaj vidi iliajn enarĥivigitajn kolektojn[13]. Archive-it havas partnerajn instituciojn en almenaŭ en 17 landoj: ĉefe por kolektoj de registaroj, universitatoj, muzeoj kaj kulturaj organizaĵoj.

 
Internet Archive, "Scribe", laborstacio por skanado de libroj kiun Internet Archive uzas en trideko da skanadocentroj en kvin landoj.

Skanado de librojRedakti

Inter pri 2006 kaj 2008, Microsoft havis specialan rilaton kun Interreta Arkivo tra la projekto Live Search Books (angla vikipedio) kiu celis skani librojn. Tio rezultis en kolekto de pli ol 300 000 libroj. Microsoft donis financan subtenon kaj helpis disponigi la skanilojn. Depost la 23-an de majo 2008, Microsoft kiu financis la projekton Live Search Books (en) permesante rete traŝerĉi librojn en Internet Archive, kiu rezultis en pli ol 300 000 skanitaj libroj ne daŭrigis la projekton[14]. Microsoft disponigis siajn skanitajn librojn sen kontrakta restrikto kaj donacis la skanadan aparataron al siaj eksaj partneroj[14]

En 2013 Aaron Swartz kaj amikoj klopodis disponigi en Internet Archive centmilojn da libroj en publika havaĵo kun la intenco ke ĝi restu alirebla al la publiko[15].

La librolega retaplikaĵo 'BookReader'[16] de la Internet Archive, konstruita en ties retejo, havas funkciojn kiel la montrado de ununura paĝo, de du paĝoj samtempe aŭ de miniatura bildo; plena ekrano; zumi, altrezoluciaj bildoj kaj foliumado[16][17].

Listo de librociferecigaj sponsorojRedakti

Pli ol 50 sponsoroj (2018) helpis la Interretan Arkivon provizi pli ol 5 milionoj da skanitaj libroj (teksterojn). De ĉi tiuj, pli ol 2 milionoj estis skanitaj de Internet Archive mem, financita de ĝi mem aŭ de MSN, la Universitato de Toronto aŭ de la Fondumo Kahle/Austin kiu estas la fondinto de Internet Archive[18].

Malfermita BibliotekoRedakti

La Malfermita Biblioteko estas alia projekto de Internet Archive. La vikio serĉas inkluzivi retpaĝon por ĉiu libro iam ajn eldonita. Ĝi ankaŭ celas esti rete alirebla publika biblioteko, kiu enhavas la plenajn tekstojn de proksimume 1 600 000 libroj en publika havaĵo (el rezervo de la pli ol kvin milionoj de la ĉefa teksta kolekto), tute legeblaj, elŝuteblaj kaj plentekste traserĉeblaj.

Kelkaj similaj projektojRedakti

Internet Wayback Machine

Projekto Gutenberg

LibriVox

Archive.is

Internet Memory Foundation

Ekstera ligiloRedakti

Retejo de Internet Archive

ReferencojRedakti

  1. Internet Archive Frequently Asked Questions. Internet Archive. Alirita 13a Aprilo, 2013.
  2. Internet Archive: Universal Access to all Knowledge. Internet Archive. Alirita 13a Aprilo, 2013.
  3. 10,000,000,000,000,000 bytes archived!. Internet Archive Blogs (26a Oktobro, 2012). “Marde, la 25an de oktobro, centoj da Interretarkivaj subtenantoj, volontuloj kaj stabanaro celebris la aldonon de la 10,000,000,000,000,000a bajto al la arkiva amaskolekto.”.
  4. Brown, A. (2006). Archiving websites: A practical guide for information management professionals. London: Facet Publishing. p. 9.
  5. Internet Archive: Projects. Internet Archive. Alirita 6a Marto, 2013.
  6. Grotke, A. (Decembro 2011). "Web Archiving at the Library of Congress". Computers In Libraries, v.31 n.10, p. 15-19. Information Today.
  7. (Spring 2003) “Who Owns History?” (10). 
  8. "Donation to the new Library of Alexandria in Egypt"; Alexandria, Egypt; April 20, 2002. Bibliotheca Alexandrina. Internet Archive.
  9. "Members" International Internet Preservation Consortium. Netpreserve.org
  10. "Internet Archive officially a library", May 2, 2007. Internet Archive
  11. (en) "Internet Archive Forums: What is the oldest page on the Wayback Machine?". archive.org , Arĥivitga de la originalo, la 11-an de marto 2019.
  12. (en) "archive-it.org", arĥivita de la originalo la 14-an de aprilo 2013.
  13. (en) Goel, Vinay (October 23, 2016). "Defining Web pages, Web sites and Web captures", Internet Archive, arĥivita de la originalo, la 9-an de decembro 2018.
  14. 14,0 14,1 (en) "Book search winding down". MSDN Live Search Blog, la 23-an de majo 2008, arĥivite de la originalo la 20-an de aŭgusto 2008.
  15. (en) Brewster Kahle, Aaron Swartz memorial at the Internet Archive Archived junio 29, 2015, at the Wayback Machine, 2013-01-24, via The well-prepared mind Archived aŭgusto 14, 2014, at the Wayback Machine, via S.I.Lex Archived aŭgusto 8, 2014, at the Wayback Machine.
  16. 16,0 16,1 (en) "Internet Archive BookReader", archive.org. Arĥivita de la originalo la 21-an de junio 2019.
  17. (en) Kaplan, Jeff, "New BookReader!". la 10-an de decembro 2010, blog.archive.org, Arĥivita de la originalo la 21-an de junio 2019.
  18. (en) "Internet Archive meta manager". Arĥivita de la originalo, la 27-an de januaro 2019.