Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la insulo. Por informoj pri la programlingvo, vidu la artikolon Javo (programlingvo).

Javo (indonezie Jawa, [ĝava]) estas la ĉefa insulo de Indonezio. Ĝi havas areon de 132 000 km² kaj 114 milionojn da loĝantoj, kaj estas unu el la plej dense loĝataj insuloj de Indonezio, kun 864 homoj por km² kaj la 13a plej granda insulo en la mondo. Sur Javo estas la indonezia ĉefurbo Ĝakarto.

Javo
indonezie Jawa

Meze maldekstre la vulkano Bromo. En la fono dekstre la plej alta monto de Javo, la vulkano Semeru. Malfone dekstre la Batok
Meze maldekstre la vulkano Bromo. En la fono dekstre la plej alta monto de Javo, la vulkano Semeru. Malfone dekstre la Batok
Situo Hinda oceano
Insularo Grandaj Sundaj Insuloj
Geografia situo 8° S, 111° O (mapo)-7.5111.253676Koordinatoj: 8° S, 111° O (mapo) f1
Situo de Javo
Longo 1 062 kmf2
Larĝo 199 kmf3
Areo 126 700 km² f4
Plej alta loko Semeru
3 676 mf5
Loĝantaro 130 000 000
1 026 loĝ./km²
Ĉefa loko Jakarta
Java Topography.png
Information icon.svg
vdr
Mapeto de Sumatro, Javo kaj Borneo

PriskriboRedakti

Javo apartenas al la Sundaj Insuloj kaj troviĝas en insula ĉeno kun Sumatro nordokcidente kaj Balio oriente. Nordoriente estas Borneo (Kalimantan). Sude estas la Kristnaska Insulo (administrata de Aŭstralio).

Administre Javo dividiĝas en kvar provincojn:

  • Jawa Barat (Okcidenta Javo)
  • Jawa Tengah (Centra Javo)
  • Jawa Timur (Orienta Javo)
  • Yogyakarta [jogjakarta], aŭtonoma princlando

La ĉefurbo Ĝakarto ne apartenas al iu provinco, sed estas administrata de la registaro.

Biogeografie Javo troviĝas en la sundalanda-filipina ekoprovinco de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), en speciala biogeografia regiono nomata Sunda Lando.

HistorioRedakti

Laŭlonge de la tempopaso multaj kulturoj kaj regnoj disvasstiĝis sur la insulo ekzemple la Sultanlando Demak sur la norda marbordo kaj la Sultanlando Bantam en okcidenta Javo kaj suda Sumatro.

LoĝantaroRedakti

Kun proksimume 100 milionoj da personoj, la Javanoj formas la plej grandan etnan grupon en Indonezio. Ili loĝas ĉefe en la centraj ĝis orientaj partoj de la insulo.

Javo kaj EsperantoRedakti

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras la insulon Javon:

Poste vojaĝas suden al la insulo Javana,
Borobuduron vidas, kun sepnivela teraso,
dense skulptitajn ŝtupojn al la stupao precipa
majeste leviĝantajn ĝis obelisko severa.[1]

Vidu ankaŭRedakti

ReferencojRedakti

  1. Abel Montagut, Poemo de Utnoa. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 113.