Velký Šenov

urbo en Ĉeĥio

Velký Šenov (germane Groß Schönau) estas urbo en Ĉeĥio kun 1 999 loĝantoj (2024). Ĝi situas 6 km okcidente de Šluknov en 357 m super marnivelo en la Ŝluknova montetaro kaj apartenas al la distrikto Děčín. La katastra areo estas 19,82 km².

Velký Šenov
germane Groß Schönau
urbo
Velký Šenov
Blazono
Oficiala nomo: Velký Šenov
Ŝtato Ĉeĥio Ĉeĥio
Regiono Regiono Ústí nad Labem
Distrikto Distrikto Děčín
Administra municipo Šluknov
Historiaj regionoj Bohemio, Sudetio
Parto de Ŝluknova terlango
Montaro Ŝluknova montetaro
Rivero Vilémovský potok
Situo Velký Šenov
 - alteco 357 m s. m.
 - koordinatoj 50° 59′ 30″ N 14° 22′ 42″ O / 50.99167 °N, 14.37833 °O / 50.99167; 14.37833 (mapo)
Areo 19,82 km² (1 982 ha)
Loĝantaro 1 999 (2024)
Denseco 100,86 loĝ./km²
Unua skribmencio 1404
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 407 78
NUTS 3 CZ042
NUTS 4 CZ0421
NUTS 5 CZ0421 562912
Katastraj teritorioj 3
Partoj de urbo 6
Bazaj setlejunuoj 3
Situo enkadre de Ĉeĥio
Situo enkadre de Ĉeĥio
Situo enkadre de Ĉeĥio
Vikimedia Komunejo: Velký Šenov
Retpaĝo: www.velkysenov.cz
Portalo pri Ĉeĥio

La najbaraj municipoj de la setlejo estas Vilémov, Lipová, Mikulášovice, Šluknov, Staré Křečany kaj Sohland an der Spree.

Geografio redakti

Geografia situo redakti

Velký Šenov troviĝas ĉe la enfluo de la rivereto Šenovský potok en la rivereto Vilémovský potok en la valo de ambaŭ riveretoj. Oriente de ĝi leviĝas la 543 m alta Partyzánský vrch (germane Botzen), kies supro estis grandparte ebenigata per stonrompejo kaj en la sudoriento la monto Hrazený (germane Pirsken, 610 m). Najbaraj lokoj estas Vilémov en la okcidento, Lipová en la nordo, Císařský en la oriento kaj Mikulášovice en la sudo.

Urbopartoj redakti

Al Velký Šenov apartenas la urbopartoj Janovka (germane Johannesberg), Knížecí (germane Fürstenwalde), Leopoldka (germane Leopoldsruh), Malý Šenov (germane Klein Schönau) kaj Staré Hraběcí (germane Alt Grafenwalde).

Historio redakti

La loko estiĝis en la 12-a jarcento dum la germana koloniado. La unua dokumenta mencio de Velký Šenov okazis en la jaro 1346 en matrikuloj de la episkoplando Meißen, tiutempe jam ekzistis paroĥejo.

La laktobieno Schönau estis ekde la jaro 1404 posedo de la sinjora bieno Lipová (germane Hainspach). En la jaro 1551 venis la reformacio ĉi tien. En la jaro 1621 komenciĝis la kontraŭreformacio kaj en la jaro 1690 Schönau estis denove pure katolika.

La loĝantoj origine vivis de agrokulturo kaj linŝpinado. Ekde la 18. jarcento disvastiĝis la tekstila industrio kaj en la 19. jarcento la metalprilaborado. Fabriko de ŝtalvaroj setlis kaj en la jaro 1884 oni konstruis la unuan galvanan fabrikon de Aŭstrio-Hungario.

La 4-an de oktobro 1907 Schönau ricevis la urborajton de la imperiestro Francisko Josefo la 1-a de Aŭstrio-Hungario kaj ricevis la nomon Groß Schönau. La germana loĝantaro estas forpelita post la jaro 1945. Hodiaŭ estas en la urbo industrio de pasamentoj, fabriko de artefaritaj floroj, artopresejo Severografia kaj fabriko de fiŝkonservaĵoj. La plej granda entrepreno en la urbo estas la entrepreno de bendoŝtalo kaj galvanizado Železárny Velký Šenov s.r.o., kiu estiĝis el la iama firmao Hille & Müller fridlaminejo kaj galvaniko.

Loĝantaro redakti

Evoluo de nombro de loĝantoj
La datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj


JaroLoĝantoj
18694 015
18804 193
18904 297
19004 463
19105 024
19214 326
JaroLoĝantoj
19304 635
19502 672
19612 586
19702 462
19802 338
19911 943
JaroLoĝantoj
20012 014
20111 932
20141 949
20161 951
20171 979
20181 947
JaroLoĝantoj
20191 982
20201 979
20211 889
20221 979
20232 009
20241 999

Vidindaĵoj redakti

  • Preĝejo Sankta Bartolomeo, konstruita en la 16. jarcento kaj ĉirkaŭ la jaro 1750 baroke transformita.

Ekonomio kaj infrastrukturo redakti

Trafiko redakti

Velký Šenov havas stacidomon ĉe la Fervoja relvojo Rumburk–Sebnitz.

Gravaj personoj redakti

Personoj, kiuj naskiĝis en la urbo redakti

  • Skulptista familio Riedl
  • Augustin Bartholomäus Hille (1786–1865), episkopo de Leitmeritz (hodiaŭ Litoměřice), teologo kaj profesoro
  • Rudolph Otto (1887–1962), pentristo

Personoj, kiuj laboris kaj vivis en la urbo redakti

  • Franz Josef Petrick (1770–1844), skulptisto
  • Friedrich August Ferdinand Pettrich (* 1798-?), skulptisto

Esperantistoj redakti

En Groß Schönau/Velký Šenov naskiĝis la siatempe tre aktiva esperantisto Julius Patzelt (1857-1927).

Fontoj redakti