John von Neumann

matematikisto, naskita en Hungario kaj poste vivinta en Usono

John Louis von NEUMANN (origine hungare NEUMANN János Lajos [NOjman JAnoŝ Lajoŝ]; naskiĝis la 28-an de decembro 1903 en Budapeŝto, Hungario, mortis la 8-an de februaro 1957 en Vaŝingtono) estis geniulo kaj mirinfano, kiu faris gravajn kontribuojn al komputada teorio, kvantuma mekaniko, la teorio de aroj kaj ekonomiko.

John von Neumann
von Neumann en 1940.
von Neumann en 1940.
Persona informo
margittai Neumann János Lajos
Naskonomo Neumann János Lajos
Naskiĝo 28-an de decembro 1903 (1903-12-28)
en Budapeŝto, Reĝlando Hungario,  Aŭstrio-Hungario
Morto 8-an de februaro 1957 (1957-02-08) (53-jaraĝa)
en Walter Reed Army Medical Center
Mortis pro naturaj kialoj vd
Mortis per cerba kancero vd
Tombo Princeton Cemetery vd
Religio judismokristanismokatolikismo vd
Etno judoj vd
Lingvoj hungarafrancagermanalatinaantikva grekaangla vd
Ŝtataneco HungarioUsono vd
Alma mater Fasori Gimnázium • Frederiko-Vilhelmo-Universitato en Berlino • Svisa Federacia Instituto pri Teknologio ZurikoUniversitato Eötvös LorándUniversitato de Göttingen vd
Memorigilo John von Neumann
Familio
Patro Max von Neumann vd
Patrino Margaret Neumann vd
Edz(in)o Klára Dán • Mariette Kövesi vd
Infanoj Marina von Neumann Whitman vd
Profesio
Okupo matematikisto • komputosciencistofizikistoekonomikisto • universitata instruisto vd
Laborkampo funkcia analitiko • operatora teorio • matematikofizikoludoteorio • ĉela aŭtomato • aro-teorio • kvantuma fiziko • nuklea bombo • komputado vd
Doktoreca konsilisto Lipót Fejér vd
Verkado
Verkoj ĉela aŭtomato de von Neumann ❦
Von Neumann neighborhood ❦
universala konstruanto de von Neumann ❦
arkitekturo de von Neumann ❦
alĝebro de von Neumann ❦
teoremo de utilo de von Neumann-Morgenstern ❦
von Neumann regular ring ❦
Von Neumann–Bernays–Gödel set theory ❦
universo de von Neumann ❦
Von Neumann conjecture ❦
entropio de von Neumann ❦
Von Neumann stability analysis ❦
komuta alĝebro de von Neumann ❦
ordonombro de von Neumann ❦
Von Neumann equation ❦
teoremo de duobla komutantaro de von Neumann ❦
Weyl–von Neumann theorem ❦
minimumo-maksimumo-teoremo de von Neumann ❦
First draft of a report on the EDVAC vd
vd Fonto: Vikidatumoj
vdr

Lia libro "La Teorio de Ludoj kaj Ekonomia Konduto" (angle: "The Theory of Games and Economic Behavior"), verkita kun Oskar Morgenstern, restas fundamenta verko de ludoteorio.

Oni atribuas al li la ideon de la program-memorila modelo de komputado, t. e. la principo, ke programoj ekzistu en la sama, modifebla memoro kiel ilian datumoj. Hodiaŭ oni parolas pri la "von-Neumann-arkitekturo" de komputiloj kaj la "von-Neumann-malvastejo" de ĉi tiu arkitekturo.