Stargard

historia urbo en la nuna Pollando

Stargard (ĝis 2015 Stargard Szczeciński, latine: Stargardia, germane: Stargard an der Ihna, Stargard in Pommern, kaŝube: Stôrgard, Stargardt, Stargardia, Starogard, Zitarigroda, Starigardt, Ztaregard, Staregarde, Staregord, Stargart, Stargard an der Ihna, Stargard in Pommern, Starogród, Starogród nad Iną, Stargard Szczeciński) estas historia urbo en la nuna Pollando. La urbo apartenas al provinco Okcidenta Pomerio kaj situas 40 km nordoriente de Szczecin (Stettin). Fine de 2021 en la urbo vivis 67 348 loĝantoj.

Stargard
germane: Stargard

Blazono

Blazono
Devizo: Stargard – Klejnot Pomorza / Kleinod Pommerns
Stargard Collage.jpg

Mapo
Mapo
Provinco Okcidenta Pomerio
Distrikto Distrikto Stargard
Komunumo Komunumo Stargard
Speco de komunumo Urba
Urba komunumo Jes
Urborajtoj 21-a de junio 1243
Koordinatoj 53° 20′ N, 15° 2′ O (mapo)53.33333333333315.033333333333Koordinatoj: 53° 20′ N, 15° 2′ O (mapo)
Alto super la marnivelo 20 m
Areo 48,1 km²
Loĝantaro 67348 (en 2021)
Loĝdenso 1 476 loĝ./km²
Poŝtkodo 73-110
Telefona antaŭkodo 091
Aŭtokodo ZST
TERYT 4324314011
Estro Paweł Bakun (provizora prezidanto)
Titolo de estro Prezidanto de urbo
Adreso de estraro ul. Czarnieckiego 17
Poŝtkodo de estraro 73-110
Telefono de estraro 091 578-48-81
Fakso de estraro 091 578-48-89
Poŝto de estraro urzad@um.stargard.pl
Ĝemelaj urboj (Germanio) Elmshorn
(Litovio) Saldus
(Danio) Slagelse
(Germanio) Stralsund
(Nederlando) Wijchen
Komunuma retejo http://www.stargard.pl
Vikinovaĵoj n:pl:Kategoria:Stargard
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr
La malnovurba urboplaco kaj kolegiata preĝejo de Dipatrino Maria, la Reĝino de la Mondo
La Urbodomo

HistorioRedakti

La komenco de la homsetlejoj sur la terenoj de la nuna urbo estis en la 6-a jarcento.

La urbo ekhavis urbajn rajtojn dum la jaro 1243. Dum la plua mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso kaj estis germanlingva dum preskaŭ sep jarcentoj, ĝis la forpelo de la germanoj en 1945 kaj la posta aneksado fare de Pollando.

La rivero Ina ekestis la grava transport-vojo, per kiu oni transportis grenon kaj aliaj varoj el la Tero de Pyrzyce kaj Stargard al la okcidentaj kaj baltaj landoj. Dum la Tridekjara milito (1618-1648) la urbo grandparte perdis 90 % de la loĝantaro pro la malsato, malsanoj kaj incendioj.

 
Bahnhofstraße (nuntempe ul. Wyszyńskiego), en Stargard 1930

La disvolvo de la fervojo influis la industriigon la urbon kaj ĝian daŭran disvolvon.

De la komenco de la 20a jc ĝis la komenco de la Unua Mondmilito estis bona periodo por pligrandigo kaj prospero de la urbo, aperis multe da novaj lernejoj, hospitaloj, diversaj instituciejoj kaj loĝdomoj.

Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). Iom post iom oni de la fundamentoj kreis ĉiujn institucioj danke al la amasa veno de poloj el la diversaj partoj de Pollando.


BibliografioRedakti

  • Jolanta Aniszewska, Obrazy stargardzkich ulic, Stargard: Muzeum Stargard, 2002.
  • Czesław Czubryt-Borkowski, Zygmunt Czarnocki, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa. Lata wojny 1939-1945, Varsovio: Sport i Turystyka, 1988.
  • Bogdana Dopierała, Z Dziejów Ziemi Stargardzkiej, Poznano: Wydawnictwo Poznańskie, 1969.
  • Władysław Filipowiak, Początki Stargardu, „Szczecin”, nr 7-8, 1961.
  • Marcin Majewski, Dawny Stargard. Miasto i jego mieszkańcy. Materiały z sesji naukowej 18-19 X 2000, Stargard Szczeciński: Muzeum w Stargardzie, 2000.
  • Marek Ober, Stargard Szczeciński, Varsovio: Wydawnictwo Arkady, 1988.
  • Edward Olszewski, Stargardzkie ABC, Stargard: Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, 2001.
  • Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, 2005.
  • Sebastian Szwajlik, Dzieje Kolei Stargardzkiej, Stargard: Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, 2002.

Famuloj ligitaj kun la urboRedakti

Partneraj urbojRedakti

BibliografioRedakti

  • Obrazy stargardzkich ulic (Bildoj de stargardaj stratoj), Jolanta Aniszewska, Muzeum Stargard, Stargard 2002, ISBN 83-911439-6-1.
  • Z dziejów ziemi stargardzkiej (El historio de stargarda regiono), redakto Bogdan Dopierała, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.
  • Stargard Szczeciński, Marek Ober, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1988, ISBN 83-213-3303-6.
  • Stargardzkie abc (ABC de Stargard), Edward Olszewski, Eldonisto: Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, Stargard 2001, ISBN 83-916325-0-4.
  • Stargard Szczeciński, Kazimiera Kalita-Skwirzyńska, Ossolineum, Gdańsk 1983, ISBN 83-04-01559-5.
  • Stargardia volumoj I-V, Rocznik Muzeum w Stargardzie, Stargard 2001-2010, ISSN 1641-7747
  • Dzieje Kolei Stargardzkiej (Historio de Stargarda Fervojo), Sebastian Szwajlik, Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, Stargard 2002, ISBN 83-916325-3-9.
  • Stargard. Klejnot na pomorskim szlaku (Stargard. Juvelo sur pomeria itinero), Jan Zenkner, Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, Stargard 2006, ISBN 83-916325-6-3.

Eksteraj ligilojRedakti