Malfermi la ĉefan menuon

Domenico Modugno (naskiĝis la 9-an de januaro 1928 en Polignano a Mare, mortis la 6-an de aŭgusto 1994 en Lampedusa) estis itala kantisto, komponisto, gitaristo kaj aktoro. Li representis foje Italion en la Eŭrovido-Kantokonkurso. Li estis ankaŭ deputito kaj estrarano de la Itala Radikala Partio.

Domenico Modugno
Partitissima modugno67.jpg
Bazaj informoj
Naskonomo Domenico Modugno
Naskiĝo 9-an de januaro 1928 (1928-01-09)
en Polignano a Mare
Morto 6-an de aŭgusto 1994 (1994-08-06) (66-jara)
en Lampedusa
Edz(in)o Franca Gandolfi
Deveno Italio Polignano a Mare, Italio
Profesio kantisto, aŭtoro de kanzonoj
Aktivaj jaroj 1953 — 1993
Eldoninto RCA, Fonit, Curci, Carosello, Panarecord
Retejo domenicomodugno.it
v  d  r
Information icon.svg
Citaĵo
 en radiostacio de Miĉigano aŭ de Indiana, ne gravas, alvenis iu kun disko mia kaj elsendis ĝin: la postan tagon dumil telefonadoj de homoj kiuj volis ĝin reaŭskulti. La sukcesego de Volare komencis tiel. 
— Domenico Modugno intervjuita de Vincenzo Mollica, el la libro Domenico Modugno, 1981

Li estas konsiderita unu el la patroj de la itala kanzonarto kaj unu el la plej fekundaj italaj kantistoj kaj aŭtoroj, ja li verkis kaj surdiskigis plimalpli 230 kanzonoj: li ankaŭ aktoris en 38 filmoj por la kino kaj en 7 por la televido, kaj ankaŭ partoprenis en 13 teatraj spektakloj, prezentis kelkajn televidajn programojn, gajnis kvarfoje la unuan lokon en la Festivalo de Sanremo: mondkonata estas la unua el la kvar venkoj, tiu de la Festivalo en 1958, kiam li kantis la kanzono Nel blu dipinto di blu (En blu’, farbita je blu’), kiun li mem verkis (kune kun Franco Migliacci). Tiu kanzono pli konata kiel Volare (Flugadi), iĝis probable la itala kanzono pli konata en la mondo.

[1] [2]


La kanzono, kiu markis turnopunkton en la leĝera muziko ne nur itala, havis tioman sukceson, ke la 25-an de februaro 2008 la Itala Poŝto eldonis poŝtmarkon por celebri ĝian kvindejaran datrevenon.

Tuj post ĝia prezento ĉe la Festivalo de Sanremo, la kanzono estis tradukita al Esperanto de Luigi Minnaja, kaj surondigita dum la elsendo en Esperanto de Radio Roma (interpretita de Luciana Salvatori). La tujeco de la traduko estas atestita de la fakto ke ĝia teksto (parte malsimila ol tiu kiu aperas rete ĉe la paĝo de Pier Luigi Cinquantini) estas publikigita jam en la numero 1958-51/52 (marto-junio 1958) de “L’Esperanto”.

jen la teksto en la itala kaj en Esperanto (du versioj) de la kanzono
NEL BLU DIPINTO DI BLU (VOLARE)
teksto: Franco Migliacci kaj Domenico Modugno,
Muziko de Domenico Modugno!
EN BLU’ FARBITE JE BLU’ (FLUGADI)
teksto: Franco Migliacci kaj Domenico Modugno,
Muziko de Domenico Modugno
trad. Luigi Minnaja
(el “L’Esperanto” 1958-51/52, p. 31)!
EN BLU’ FARBITE JE BLU’ (FLUGADI)
teksto: Franco Migliacci kaj Domenico Modugno,
Muziko de Domenico Modugno
trad. Luigi Minnaja!
Penso che un sogno così non ritorni mai più,
mi dipingevo le mani e la faccia di blu,
poi d'improvviso venivo dal vento rapito,
e incominciavo a volare nel cielo infinito.
Volare ohoh
cantare ohohoh,
nel blu dipinto di blu,
felice di stare lassù,
e volavo volavo felice più in alto del sole ed ancora più su,
mentre il mondo pian piano spariva laggiù,
una musica dolce suonava soltanto per me.
Volare ohoh
cantare ohohoh
nel blu dipinto di blu
felice di stare lassù.
Ma tutti i sogni nell'alba svaniscon perché,
quando tramonta la luna li porta con sé,
ma io continuo a sognare negli occhi tuoi belli,
che sono blu come un cielo trapunto di stelle.
Volare ohoh
cantare ohohoh,
nel blu degli occhi tuoi blu,
felice di stare qua giù,
e continuo a volare felice più in alto del sole ed ancora più su,
mentre il mondo pian piano scompare negli occhi tuoi blu,
la tua voce è una musica dolce che suona per me.
Volare ohoh
cantare ohohoh
nel blu degl'occhi tuoi blu,
felice di stare qua giù,
nel blu degli occhi tuoi blu,
felice di stare qua giù
con te


Pensas mi: sonĝo tiela revenas ne plu
miajn vizaĝon kaj manojn mi farbis je blu’
poste subite mi estis de l’vento rabita
kaj ekflugadis mi tra la ĉiel’ infinita.
Flugadi… ho ho!
Kantadi… ho ho ho ho!
en blu’ farbita je blu’
restante ĉiele kun ĝu’.
Mi flugadis, flugadis feliĉa pli alten ol suno pli alten kaj plu
dum la mondo laŭgrade foriĝis malsupre sub mi,
kaj muziko tre dolĉe sonadis nur sole por mi.
Flugadi… ho ho!...
Kantadi… ho ho ho ho!
en blu’ farbita je blu’
restante ĉiele kun ĝu’.
Sed ĉiu sonĝo forsvenas ĉe l’taga fru-hor’
ĉar subirante la luno kunportas ĝin for,
sed mi plurevas en viaj okuloj bril-helaj
bluaj samkiel ĉielo punktita de steloj.
Flugadi… ho ho!...
kantadi ho… ho ho ho ho!
en blu’, en via okulblu’
restante surtere kun ĝu’.
Mi daŭrigas flugadis feliĉa pli alten ol suno, pli alten kaj plu,
dum la mondo laŭgrade foriĝas en via okulblu’;
via voĉo, jen dolĉa muziko sonanta por mi…
Flugadi… ho, ho!...
Kantadi… ho, ho, ho, ho!
en blu’, en via okulblu’
restante surtere kun ĝu’,
kun vi!
Pensas mi: sonĝo tiela revenas ne plu
miajn vizaĝon kaj manojn mi farbis je blu’
poste subite mi estis de l’vento rabita
kaj ekflugadis mi tra la ĉiel’ infinita.
Flugadi ho ho
kantadi ho ho ho ho
en blu’ farbite je blu’
restante ĉiele kun ĝu’
mi flugadis, flugadis feliĉa pli alten ol suno pli alten kaj plu
dum la mondo laŭgrade foriĝis malsupre sub mi
kaj muziko tre dolĉe sonadis nur sole por mi
Flugadi ho ho
kantadi ho ho ho ho
en blu’ farbite je blu’
restante ĉiele kun ĝu’.
Sed ĉiu sonĝo forsvenas ĉe l’taga fruhor’
ĉar subirante la luno kunportas ĝin for
sed mi plurevas en viaj okuloj brilhelaj
bluaj samkiel ĉielo puntita je steloj.
Flugadi ho ho
kantadi ho ho ho ho
en blu’ farbite je blu
restante ĉiele kun ĝu’
mi flugadis, flugadis feliĉa pli alten ol suno pli alten kaj plu
dum la mondo laŭgrade foriĝis malsupre sub mi
kaj muziko tre dolĉe sonadis nur sole por mi
Flugadi ho ho
kantadi ho ho ho ho
en blu’ farbite je blu’
restante ĉiele kun ĝu’
kun vi.

Modugno estis unu el la du italaj kantistoj (la alia estis Renato Carosone), kiu sukcesis vendi diskojn en Usono en la itala sen neceso traduki ilin al la angla. En siaj lastaj jaroj li estis deputito en la itala parlamento kaj estrarano de la Itala Radikala Partio. Liaj vendoj de diskoj (pli ol 70 milionoj de kopioj) estas inter la plej altaj vendoj fare de itala artisto.

BiografioRedakti

Infanaĝo kaj junaĝoRedakti

Domenico Modugno (familie Mimì) naskiĝis la 9an de januaro 1928 en Polignano a Mare (kie nun estas dediĉita je lia nomo marborda strato kun aldonita statuo, je lia memoro), en provinco de Bari, en placo Minerva 5 (nun placo Caduti di via Fani), de Vito Cosimo Modugno, komandanto de la Korpuso de la Municipaj Gvardioj, kaj de Pasqua Lorusso, de la proksima vilaĝo Conversano; li havis du fratoj pliaĝaj, Vito Antonio (familie Tonino) kaj Giovanni (Giannino), kaj unu pliaĝa fratino, Teresa.

En 1935 la patro translokiĝis por labori al San Pietro Vernotico, en provinco de Brindisi; Tie Mimmo tiam 7-jaraĝa lernis la tiean sanpietran dialekton (kiu apartenas al la areo de la dialekto de Salento), kiu povas pli simili al la sicilia dialekto ol al la ĉefa dialekto de Apulio; en tiu dialekto li verkos siajn unuajn kanzonojn.

Dum liaj adoleskaj jaroj li lernas ludi la gitaron de lia patro, kaj la akordionon, kaj en 1945 li provas verki siajn unuajn kanzonojn kaj poeziaĵojn; En la sama tempo li frekventas la Kontista Lernejo (Istituto di Ragioneria) en Lecce.

En 1947 li translokiĝas, sen lia familio, al Torino por serĉi laboron, kaj laboras unue kiel kelnero kaj poste kiel lernanta pneŭriparisto loĝante en malvarma luita barako.

En 1949, post soldatservo en Bologna li revenis al San Pietro Vernotico, kie li komencas prezentiĝi kiel akordio-ludisto en la festetoj de la vilaĝo kun siaj amikoj, kaj iĝante tre populara ĉe la knabinoj.

Komenco kiel aktoroRedakti

 
Domenico Modugno en la filmo Il mantello rosso 1955

Li komencis sian teatran aktivecon en San Pietro Vernotico sub la direkto de la Majstro Rolomir Piccinno, poste li venkis konkurson por amatoraj aktoroj kaj stipendion kio permmesis al li frekventi la Kinan Eksperimentan Centron. Tie li konis junan aktorinon el Sicilio Franca Gandolfi, kiu poste iĝis lia edzino la 26an de junio 1955. En la sama tempo li presentis sin en la vesperoj kiel kantisto ĉe la Artista Rondo (Circolo Artistico di via Margutta), kun repertuaro de siaj kanzonoj en la dialekto de Salento (kiel Musciu niuru, nigra kato, kaj Sciccareddu 'mbriacu, ebria azenido) kaj aliaj popolaj kantoj. Lia unua apero en filmo estis en 1949 en la filmo I pompieri di Viggiù; en 1951 aperas en Filumena Marturano.
En 1952 li estis juna aktoro en teatro en Il borghese gentiluomo de Molière (teatra trupo Tatiana Pavlova) kaj partoprenis en la filmoj Cameriera bella presenza offresi... de Giorgio Pàstina 1951, Anni facili de Luigi Zampa (1953) kaj en la epizodo La giara kun Turi Pandolfini kaj Franca Gandolfi, ankoraŭ kun Giorgio Pàstina en Questa è la vita (1954).

En la filmo Carica eroica de Francesco De Robertis, Modugno kantis popolan kanzonon de San Pietro Vernotico, Ninna nanna pli konata kiel Ulìe ci tene ulìe. Tiu kanto, reprilaborita kun Franco Nebbia, malfermas al li la pordojn de la radio, ĉar li estis invitita al la radia programo Trampolino kaj poste la direktoro de la kanalo Radio 2, Fulvio Palmieri, proponis al li muzikan programon en kvar partoj.

DiskaroRedakti

Domenico Modugno "Nel blu dipinto di blu" (1958)

noicon

"Nel blu dipinto di blu" was Modugno's signature song.

Ĉu problemoj aŭdigi ĉi tiun dosieron? Vidu helpon.
  • "Lu pisce spada"
  • "Lazzarella"
  • "Nel blu dipinto di blu" - konata ankaŭ kiel "Volare" (Sanremo venkokanto, 1958), kunaŭtorita de Franco Migliacci
  • "La lontananza"
  • "Piove" - konata ankaŭ kiel "Ciao, ciao bambina" (Sanremo venkokanto, 1959)
  • "Sopra i tetti azzurri del mio pazzo amore"
  • "Vecchio frac"
  • "Non piangere Maria"
  • "Amara terra mia"
  • "Stasera pago io"
  • "Il maestro di violino"
  • "Tu si 'na cosa grande"
  • "Questa è la mia vita"
  • "Addio...addio..."
  • "Piange il telefono"