Agatha Christie

angla verkistino de detektivaj kaj trileraj romanoj

Agatha CHRISTIE [Agata kristi] (naskiĝis la 15-an de septembro 1890 en Torquay, kaj mortis la 12-an de januaro 1976 en Wallingford) estis brita verkistino, kiu famiĝis ĉefe pro la dekoj da detektivaj rakontoj, kiujn ŝi verkis. Foje neformale nomata, la reĝino de suspenso.

Agatha Christie
Persona informo
Agatha Christie
Naskonomo Agatha Mary Clarissa Miller
Naskiĝo 15-an de septembro 1890 (1890-09-15)
en Ashfield
Morto 12-an de januaro 1976 (1976-01-12) (85-jaraĝa)
en Winterbrook,  Unuiĝinta Reĝlando (Britio)
Mortis pro Naturaj kialoj Redakti la valoron en Wikidata vd
Tombo Cholsey (en) Traduki Redakti la valoron en Wikidata vd
Etno Britoj vd
Lingvoj angla vd
Ŝtataneco Unuiĝinta Reĝlando (Britio) (1927–1976)
Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando (1890–1927) Redakti la valoron en Wikidata vd
Alma mater privata eduko Redakti la valoron en Wikidata vd
Subskribo Agatha Christie
Familio
Patro Frederick Alvah Miller (en) Traduki Redakti la valoron en Wikidata vd
Patrino Clarisa Margaret Boehmer (en) Traduki Redakti la valoron en Wikidata vd
Gefratoj Margaret Frary Miller (en) Traduki kaj Louis Miller (en) Traduki Redakti la valoron en Wikidata vd
Edz(in)o Max Mallowan (en) Traduki (1930, 1930–1976)
Archie Christie (en) Traduki (1914–1928) Redakti la valoron en Wikidata vd
Infanoj Rosalind Christie (en) Traduki
 ( Archie Christie (en) Traduki) Redakti la valoron en Wikidata vd
Profesio
Alia nomo Mary Westmacott vd
Okupo verkisto
prozisto
aŭtobiografo
poeto
dramaturgo
dramaturgo
flegisto
scenaristo
romanisto
verkisto de krimfikcio
arkeologo Redakti la valoron en Wikidata vd
Laborkampo Krimromano, detektiva literaturo, kreiva kaj profesia verkado kaj literatura aktiveco Redakti la valoron en Wikidata vd
Aktiva dum 1920–1976 vd
Verkado
Verkoj La Murdo de Roger Ackroyd ❦
The Sittaford Mystery ❦
Peril at End House ❦
Lordo Edgware Mortas ❦
Murdo en la Orienta Ekspreso ❦
La Aboco-Murdoj ❦
Kartoj sur la Tablo ❦
Morto sur la Nilo ❦
Malĝoja Cipreso ❦
Kvin Porketoj ❦
Towards Zero ❦
Murdo estas anoncata ❦
A Daughter's a Daughter ❦
Senfina Nokto ❦
Kurteno ❦
Dormanta Murdo ❦
Dek etaj nigruloj vd
En TTT Oficiala retejo vd
vd Fonto: Vikidatumoj
vdr

Agatha Christie verkis entute 78 krimromanojn, unu spionan romanon, 19 teatraĵojn kaj multajn mallongajn suspensfilmojn, unu aŭtobiografion kaj – sub la pseŭdonimo Mary Westmacott – ses romantikajn romanojn.

Ŝia tutmonda biblioteka cirkulado estas grandega: 78 romanoj estis tradukitaj al 44 lingvoj kaj venditaj ĉirkaŭ 2 miliardoj da ekzempleroj, donante al ĝi la rekordon Guinness pri vendoj al aŭtoro.[1]

Ŝia plej fama teatraĵo, la krimspektaklo The mousetrap ("Muskaptilo"), estiĝis en 1947. En 1952 ĝi havis sian premieron kaj ĝis nun ĝi seninterrompe estas prezentata en Londono.

Multaj el ŝiaj romanoj fariĝis plenlongaj filmoj, el kiuj la plej famaj estas "Murdo en la Orienta Ekspreso", "Morto sur Nilo" kaj la ĉefverko Witness for the Prosecution (filmo, 1957) reĝisorita de Billy Wilder kaj ĉefrola Charles Lawton, Tyrone Power kaj Marlene Dietrich.

Du el ŝiaj romanoj estis publikigitaj post ŝia morto, unu en la serio Hercule Poirot kaj la alia en la serio Mrs. Marple.

Verkado

redakti

Plejofte, ŝiaj temoj okazas en Britio, urbe aŭ kampare. Ŝiaj ĉefaj detektivoj-protagonistoj estas Hercule Poirot, belga detektivo, kaj Miss Marple ("Fraŭlino Marple), angla maljunulino, kiu ĝisfunde konas la homan konduton. Loĝanta en tre trankvila vilaĝo, sed neeblas eskapi la strangajn cirkonstancojn per kiuj ŝi estas kaptita de malhelaj kaj eĉ krimaj kazoj. Ankaŭ ŝi, kiel Poirot, helpas la policon solvi la misterojn.

La romanoj de Christie estas konataj ne nur pro la superforta suspenso, kiun ili ofertas, sed ankaŭ pro sia legebla stilo. La priskriboj de la riĉaj lokoj, kiuj aperas en ŝia verkado, devenas ankaŭ de tio, ke Christie aliĝis al la esplorvojaĝoj de ŝia dua edzo. Dum ĉi tiuj vojaĝoj ŝi ankaŭ verkis humurajn memuarojn.

La elstara karakterizo de Poirot kaj Sinjorino Marple estas laŭ ilia forta kredo, ke laŭ la potenco de logika, bonorda kaj zorgema analizo, kaj kun la helpo de scio pri homa naturo, ĉiu ajn detektiva "enigmo" povas esti solvita. Ambaŭ kredas, ke ne necesas, ke la detektivo ĉirkaŭkuru kiel ĉashundo sekvanta sian predon.

Tra la jaroj Christie prezentis aliajn rolulojn, kiel Parker Payne kaj amatora detektivo Anne Beddingfield.

Verkoj

redakti
 
Plako en tombo de Agatha Christie
  • The Mysterious Affair at Styles ("La Mistera Afero ĉe Styles", 1920)
  • The Murder of Roger Ackroyd ("La Murdo de Roger Ackroyd", 1926)
  • The Murder at the Vicarage ("La Murdo ĉe la vikarejo", 1930)
  • Murder on the Orient-Express ("Murdo en la Orienta Ekspreso", 1934)
  • The ABC Murders ("La ABC-murdoj", 1936)
  • Death on the Nile ("Morto sur Nilo", 1937)
  • Ten Little Niggers ("Dek etaj nigruloj", ankaŭ sub la titoloj Ten Little Indians ["Dek indianoj"] kaj And Then There Were None ["Kaj poste jen estis neniuj"], 1939)
  • Evil Under the Sun ("Malbono sub la suno", 1941)
  • The Body in the Library ("La Kadavro en la biblioteko", 1942)
  • The Moving Finger ("La Moviĝanta Fingro", 1942)
  • After the Funeral ("Post la entombigo", 1953)
  • A Caribbean Mystery ("Kariba mistero", 1964)
  • The Mirror Crack’d From Side to Side ("La Spegulo frakasiĝis de flanko al flanko", 1962)
  • By the Pricking of My Thumbs ("Per la pikado de miaj dikfingroj", 1968)
  • Nemesis ("Nemezo", 1971)
  • Postern of Fate ("Malantaŭa eniro de la sorto" 1973)
  • Sleeping Murder ("Dormanta murdo", 1976)

En Esperanto aperis

redakti
  • Murder on the Orient Express (1934): Murdo en la Orienta Ekspreso (1937) tradukita de Cecil Charles Goldsmith.
  • "The lamp" el The Hound of Death (1933): "La lampo" tradukita de Siraisi Sigeo en numero 89 de L' Omnibuso.
  • "S.O.S." el The Hound of Death (1933): "SOS" tradukita de Siraisi Sigeo en numero 90 de L' Omnibuso.
  • The Murder of Roger Ackroyd (1926): La murdo de Roger Ackroyd (2023) tradukita de Hans Becklin.

Vidu ankaŭ

redakti

Eksteraj ligiloj

redakti

Referencoj

redakti