Malfermi la ĉefan menuon

Karpatoj

montaro en centra kaj orienta Eŭropo
(Alidirektita el Karpaty)

Karpatoj (Hungare: Kárpátok; rumane: Carpați; ukraine: kaj serbe: Карпати; ĉeĥekaj slovake: Karpaty; germane: Karpaten) - montara sistemo en centra kaj orienta Eŭropo, etendiĝanta tra teritorioj de 8 landoj: Aŭstrio, Ĉeĥio, Hungario, Pollando, Slovakio, Ukrainio, Rumanio kaj Serbio.

Karpatoj
montaro
Pop Ivan Massif, Maramures.jpg
Maramura masivo, Rumanio
Landoj
Parto(j) Orientaj Karpatoj, Sudaj Karpatoj
Akvejo
Situo Gerlachovský štít
 - koordinatoj 49°09′49″N 20°08′02″E  /  49.16361°N, 20.13389°O / 49.16361; 20.13389 (Karpatoj)
Plej alta punkto Gerlachovský štít
 - situo Altaj Tatroj, Regiono Prešov, Slovakio
 - alteco 2 655 m s. m.
Longo 1 500 km (932,06 mi)
Areo 210 000 km² (21 000 000 ha)
Biomo Mezvarmaj koniferarbaroj
Geologia konsisto fliŝa zono, neovulkanitoj, oraviko
Orogenenezo
montariĝo
Alpa orogenezo
Periodo terciaro
Situo de Gerlachovský štít en Karpatoj
ButtonRed.svg
Situo de Gerlachovský štít en Karpatoj
Surfaco de Karpatoj
Surfaco de Karpatoj
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Carpathian Mountains

Ili formas arkon malfermiĝantan okcidenten; ĝi sude komenciĝas ĉe la Fera Pordo inter Serbio kaj Rumanio, trairas grandan parton de Rumanio (Orientaj Karpatoj, Sudaj Karpatoj) kaj pecon de Ukrainio, tuŝas sudan Pollandon, trairas Slovakion kaj fine ĉe Bratislavo kaj Vieno proksimiĝas la Alpojn. Ilia plej alta monto estas Gerlachovský štít en Altaj Tatroj (Slovakio).

NomoRedakti

La nomo "Karpatoj" devenas plej verŝajne de la nomo de daka tribo Karpoj, loĝanta en la unua jarmilo post Kristo en Orientaj Karpatoj. Ĝin menciis Ptolemeo en la 2-a jarcento (forme de Karpates Oros). Povas esti, ke la nomo devenas de hindeŭropa vorto korpata − "monto", "roko". Alia hipotezo estas ĝia deveno de antaŭhindeŭropa cara − "ŝtono". En la 13-14-jarcentaj oficialaj hungaraj dokumentoj Karpatoj aperas sub la nomo Thorĥal aŭ Tarĉal aŭ pli malofte kiel Montes Nivium. En Pollando unuafoje uzis la nomon "Karpaty" Stanisław Staszic en la 19-a jarcento

Divido de KarpatojRedakti

La plej altaj pintojRedakti

La plej alta montaro de Karpatoj estas Tatroj, aparte ilia slovaka parto, en kiu estas Gerlachovský štít (2655 m de supermara alteco), Lomnický štít (2632 m), Ľadový štít (2628 m). Laŭvicaj montopintoj super 2500 m de supermara alteco troviĝas en Rumanio, la plej altaj estas Făgăraș-montaro (Moldoveanu – 2544 m).

Pli gravaj montpasejojRedakti

Gravaj montpasejoj en Karpatoj:

Pli gravaj riverojRedakti

Karpatoj estas grava akvodislimo inter riverbaseno de Balta Maro kaj Nigra Maro. En Karpatoj komenciĝas pluraj riveroj, interalie:

LoĝantaroRedakti

La teritorion de Karpatoj enloĝigas nun ĉirkaŭ 15 mln de homoj. Sudaj kaj Orientaj Karpatoj estas malpli ofte enloĝitaj de Okcidentaj Karpatoj, sed ankaŭ tie estas grandaj grupiĝoj de loĝantoj. Apud Karpatoj estas urboj Bratislavo, Budapeŝto, Krakovo, Lvovo, Ĉernivco, Bukareŝto, Vieno kaj Beogrado.

FaŭnoRedakti

ŜirmejojRedakti

Vidu ankaŭRedakti