Malfermi la ĉefan menuon

Gelozo

(Alidirektita el Agaragaro)

Gelozo,[1] agaragaro[1]agaro[1] estas substanco ekstraktata el kelkaj specoj de ruĝaj algoj, kies efiko estas simila al tiu de gelateno. En la listo de E-numeroj ĝi portas la numeron E406.

Algo, Agaragaro, nekuirita
Nutra valoro po 100 g (3,5 uncoj)
Karbonhidrato 6.75 g
- Sukeroj 0.28 g
- Fibro 0.5 g
Graso 3.0e-2 g
Proteino 0.54 g
Akvo 91.32 g
Tiamino (B1-vitamino)  5.0e-3 mg 0%
Riboflavino (B2-vitamino)  2.2e-2 mg 1%
Nikotina acido (B3-vitamino)  5.5e-2 mg 0%
Pantotena acido (B5-vitamino)  0.302 mg 6%
Piridoksino (B6-vitamino)  3.2e-2 mg 2%
E-vitamino  0.87 mg 6%
K-vitamino  2.3 μg 2%
Kalcio  54.0 mg 5%
Fero  1.86 mg 15%
Magnezio  67.0 mg 18% 
Kalio  226.0 mg 5%
Natrio  9.0 mg 1%
Zinko  0.58 mg 6%
Procentaĵoj rilatas al usonaj
rekomendoj por plenkreskuloj.
Heimild: USDA Nutrient database angle
Algo, Agaragaro, sekigita
Nutra valoro po 100 g (3,5 uncoj)
Karbonhidrato 80.88 g
- Sukeroj 2.97 g
- Fibro 7.7 g
Graso 0.3 g
Proteino 6.21 g
Akvo 8.68 g
Tiamino (B1-vitamino)  1.0e-2 mg 1%
Riboflavino (B2-vitamino)  0.222 mg 15%
Nikotina acido (B3-vitamino)  0.202 mg 1%
Pantotena acido (B5-vitamino)  3.018 mg 60%
Piridoksino (B6-vitamino)  0.303 mg 23%
E-vitamino  5.0 mg 33%
K-vitamino  24.4 μg 23%
Kalcio  625.0 mg 63%
Fero  21.4 mg 171%
Magnezio  770.0 mg 208% 
Kalio  1125.0 mg 24%
Natrio  102.0 mg 7%
Zinko  5.8 mg 58%
Procentaĵoj rilatas al usonaj
rekomendoj por plenkreskuloj.
Heimild: USDA Nutrient database angle


Agaragaro

Ĝi estas uzata por nutraĵo (do temas pri manĝebla algo), premegi ŝtofojn aŭ por prepari laksigilojn.

NomoRedakti

La nomo devenas de la malaja lingvo, agar-agar, kies signifo estas ĵeleo.

JapanioRedakti

 
Jokano, tradicia japana dolĉaĵo el gelozo kaj anno.

En Japanio, gelozo nomiĝas kanten (寒天), mallongigo de kanzashi tokoroten (寒晒し心天), kiu signifas malvarma tokoroten. La nomo devenas de plado, kiu estas manĝata en Japanio de pli ol mil jaroj[2] de la epoko de Nara,[3] nomita tokoroten (心太 aŭ 心天), farita el ruĝaj algoj (tengusa, 天草). La plado estis populara dum la epoko de Edo,[3] dum kiu en 1658, gestejmastro el Kioto nomita Mino Tarōzaemon (美濃太郎左衛門)[4] malkovris, ke malvarmigante ĝin rezultis gelozo.[2][5]

ĈinioRedakti

En la ĉina oni nomas ĝin yángcài (洋菜), t.e. oceana legomoeksterlanda legomo. Aliaj nomoj estas 海藻瓊脂 aŭ 凍粉.

TajvanoRedakti

En Tajvano agaragaro nomiĝas chhài-iàn (菜燕), t.e. legoma apuseto, ĉar ĝi similas al la teksturo de la nesto de la apuseto, kies nesto manĝeblas, kiujn oni uzas en birdnestsupo.

KoreioRedakti

En Koreio ĝi nomiĝas umu (우무) aŭ hancheon (한천).

FilipinojRedakti

En Filipinoj ĝi estas konata kiel gulaman en la lingvoj tagaloga, apajaa, bikola kaj pangasinano, kiel guraman en la ilokana kaj kiel gurguraman en la sambala.[6]

TajlandoRedakti

En la taja lingvo oni nomas ĝin wóon (วุ้น).

OkcidentoRedakti

Agaragar-agar estis elektita kiel komercnomo por vendo en okcidentaj landoj. En la germana oni nomas ĝin ankaŭ japanaĉina gelateno.

EcojRedakti

Agaragaro estas gustneŭtrala kaj ne digestebla. Ĝi estas tre efika gelatilo, kiu ne dependas de la ĉirkaŭa medio. Jam koncentraĵo de 1 %, likviigita en varmega akvo sufiĉas por bona gelataĵo. Duona kulereto da agaragaro korespondas al ĉirkaŭ kvar folioj de gelateno. Agaragaro likviĝas je 95°, tial ĝi restas solida ĉe pli altaj temperaturoj ol gelatenaĵo. Ĝi solidiĝas je 45°, tial eblas aldoni aĵojn, kiuj malbone eltenas varmigon, post la likviĝo.

La ĉefa substanco de agaragaro estas agaroso.

Agaragaro estas pli facile uzebla ol pektinogelateno.

Listo de agaragaralgojRedakti

UzoRedakti

Oni uzas agaragaron:

ReceptoRedakti

La bazo recepto por kuirado estas 4 gramoj da agaragaro (t.e. du kuleretoj) por 1 litro da likvaĵo. Boligi la miksaĵon dum 30 sekundoj. Verŝi en formilojn kaj malvarmigi.

Laŭ la kvanto de agaragaro oni obtenos aŭ ĵeleojn, aŭ ŝaŭmaĵojnsaŭcojn pli-malpli dikajn.

ReferencojRedakti

  1. 1,0 1,1 1,2 PIV
  2. 2,0 2,1 MOURITSEN, Ole G.. (2013) Seaweeds: edible, available, and sustainable. ISBN 9780226044361.
  3. 3,0 3,1 Shimamura, Natsu. Agar. The Tokyo Foundation (2010-08-04). Alirita 2016-12-19.
  4. Difco & BBL Manual, 2‑a eldono, p. 6.
  5. Rafael Fernando Armisen Galatas. (1987) “Production, Properties and Uses of Agar”, Production and utilization of products from commercial seaweeds. ISBN 9251026122.
  6. Gulaman ĉe la ttt-ejo de la buroo de plantindustrio
  7. Diabetes, Obesity and Metabolism; Maeda H., Yamamoto R.; Hirao K., Tochikubo O.; Blackwell Publishing, vol. 7, n° 1, januaro 2005 , pp. 40-46

Vidu ankaŭRedakti

Eksteraj ligilojRedakti