Esperanta Civito

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Esperanta Civito (latine Civitas esperantica) estas organizaĵo, kiu celas esti subjekto de internacia juro kaj plenumi suverenajn funkciojn[1] sen teritorio, proklamita en La Chaux-de-Fonds, Svislando, la 10-an de aŭgusto 1998. La Esperanta Civito celas formi la kernon de novtipa Esperanto-organizaĵo kun "transnacia kulturo" kies precipa celo estas reprezenti la esperantistojn kiuj sentas ke ili apartenas al senŝtata diaspora lingva grupo. En 2019, ĝi havis 459 membrojn.[2] Kerna decido por aliĝi al la Esperanta Civito estas 'percepti sin kiel membron de diaspora lingva minoritato pro memelekto'[3].

HistorioRedakti

La Pakto por la Esperanta Civito estis lanĉita en Ĉaŭdefono (Svislando) en 1998, fare de la establoj partoprenintaj en la unua Forumo por la Esperanta Civito. Post dujara diskuto, la Konstitucio estas promulgita en Sabloneto (Italio) fare de la tria Forumo, kiu samtempe fariĝas unu el la du branĉoj de la Civita Parlamento. Unuaj elektoj de la Senato (15-a de decembro, 2001). Konkuras du listoj, la Blanka, kun ĉefkandidatoj Vinko Oŝlak kaj Nelly Holevitch, kaj la Verda, kun ĉefkandidatoj Walter Żelazny kaj Ljubomir Trifonĉovski. La simbolo de la Blanka Listo estas fiŝo, la slogano "Por Civito inspirita de kristanaj valoroj"; la simbolo de la Verda Listo estas arbo kun radikoj, la slogano "De Zamenhof ĝis la Esperanta Civito". La Verda Listo gajnas kun 70% de la voĉoj.

Institucioj kaj simboloj de la CivitoRedakti

La Civito enhavas multajn instituciojn, simile al tiuj, kiuj kutime apartenas al ŝtato, krom lando kaj armeo:

  • Flago kaj himno (la tradiciaj esperantaj)
  • Parlamento[4]
  • Konstitucio[5]
  • Juĝejo[6]
  • Banko[7]
  • Lingva komitato[8]
  • Censado
  • Valuto[9]
  • Moto: E pluribus ultra
  • Oficialaj festotagoj:
    • la 14-a de aprilo, Memortago de ĉiuj Pioniroj
    • la 2-a de junio, Tago de la Esperanta Lingvo
    • la 10-a de aŭgusto, Tago de la Esperanta Civito;
    • la 15-a de decembro, Tago de la Esperanta Kulturo.

La Civito publikigas la revuon Literatura Foiro kaj Heroldo de Esperanto. La reta organo de la Esperanta Civito estas Heroldo komunikas (HeKo).

CensadoRedakti

La membreco en la Civito, kiun ĝi nomas civitaneco, estas senpaga kaj dumviva, krom se alie decidas la juĝejo. Ĉiun kvinan jaron, la Civito faras censadon por eltrovi, kiom da membroj/civitanoj estas. La unua oficiala censado okazis en 2006 kaj trovis, ke 30% de la membroj estis virinoj kaj 70% loĝis en Eŭropo.[10] En 2010, ĝi deklaris ke, se la ĝistiama kresko daŭrus, "la Esperanta Civito preterpasos Universalan Esperanto-Asocion laŭ nombro de individuoj."[11] La censado en 2019 eltrovis ke 29.56% estis virinoj, 41 (8.9%) estis sub la aĝo de 35 kaj 8.54% ricevis la civitanecon pro familiano.[12] 53% loĝas en Eŭropo, 34% loĝas en Afriko kaj nur 8% loĝas en aliaj kontinentoj, kiel Azio kaj Ameriko.[2]

Civitanaro
Jaro 2006[10] 2011[13] 2016[14] 2019[2]
Civitanoj 275 401 433 459

Rezultoj por la SenatoRedakti

Rezultoj por la Senato laŭ voĉdonoj
Listoj 2001[15] 2006[16] 2011[17] 2016[18] 2019[19]
Verda (70%) 108 (66.25%) 130 (73.44%) 103 (72.54%) 114 (70.80%)
Blanka (30%) 30 (18.40%) 24 (13.55%) 39 (27.46%) 47 (29.20%)
Ruĝa - 15 (9.20%) 23 (12.99%) - -
Entute ? 159 177 142 161

Ĉiujn kvin jarojn, okazas voĉdonado por la Senato de la Civito. Laŭ la konstitucio de la Civito, la plej granda listo gajnas pliajn seĝojn. En 2006, 2011 kaj 2016 la premio estis 6 pliaj seĝoj, sed en 2019 ĝi estis 2 pliaj seĝoj.[20] Ekzemple, en 2016, la Verda Listo gajnis 9 seĝojn pro la voĉdonoj kaj 6 seĝoj ĉar ĝi estis la plej granda listo.

Rezultoj por la Senato laŭ seĝoj
Listoj 2001[15] 2006[16] 2011[17] 2016[18] 2019[19]
Verda 15 16 15 15 14
Blanka 4 2 2 4 5
Ruĝa - 1 2 - -
Entute 19 19 19 19 19

Aliĝo kaj malaliĝo de la CivitoRedakti

Pago por eliriRedakti

Aliĝo al la Civito estas senpaga, sed ĝi ne akceptas ĉiujn kandidatojn. Laŭ sia retejo, ĝi celas altan kvaliton da membroj anstataŭ alta kvanto kaj nomas la civitanecon kiel "kvazaŭ privilegio".[21] Kvankam ĝi ne anoncis kiel ĝi juĝas la kvaliton de la kandidatoj, ĝi deklaris ke "Al la selektado kontribuas la konstanta monitorado pri la opinioj esprimataj prese aŭ rete."[21]

Laŭ siaj reguloj, eliro de la Civito "eblas nur post verdikto de la Kortumo."[22] Por eliri, oni devas pagi administratajn kostojn; la kostoj estas dividitaj en kvar kategorioj depende de la loĝlando. La kosto estu pagata per la Civita valuto, la speso, kies valoro estis altigita en 2012 de 80 al 90 svisaj frankoj (ĉirkaŭ 85 €).[23] La kosto de eliro por individuoj estas inter 0.125 kaj 1 speso (11.25 kaj 90 svisaj frankoj), kaj por asocioj, la kosto estas inter 1 kaj 8 spesoj (90 kaj 720 svisaj frankoj).[24]

Asocioj aliĝis kaj malaliĝisRedakti

En 2006, la Civito anoncis[25] la aliĝon de la Meksika Esperanto-Federacio. Tio estis surprizo por meksikaj esperantistoj[26] kaj dum la Meksika Esperanto-Kongreso en 2008, la asocio anoncis: "Konstatinte ke ne ekzistas pruvoj pri la supozata aliĝo de MEF al la Pakto de la Esperanta Civito la asembleo voĉdonis kaj decidis distanciĝi el tiu organizo kaj konsideri sin neniam aliĝinta."[27] La Civito malagnoskis la kongreson kaj deklaris ke "antiraŭmistoj plurfoje ĉikanis MEFon . . . kvazaŭ CIA en la Ĉilio de Allende."[28]

En 2009, la landa asocio de UEA en Kameruno, Association Espérantiste Camerounaise, aliĝis al la Civito, sed rapide malaliĝis.[29] En 2009, la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo aliĝis al la Civito, sed en 2010, decidis eliri ĝin. Giorgio Silfer informis la asocion ke ĝi devas pagi 640 svisajn frankojn aŭ 512 eŭrojn por eliri.[30]

La demisio de la konsulinoRedakti

En decembro 2016, Chamberline Nguefack estis elektita kiel konsulo (prezidanto) de la Civito[31]. Sed la 3-an de aŭgusto 2017, ŝi demisiis ĉar "kun hororo" ŝi malkovris ke "mi estis senskonscie kunkulpulo de kaŝita celo de la Civito."[32] En artikolo por La Ondo de Esperanto, ŝi klarigis ke ŝi maltrankviliĝis kiam ŝi aŭdis Giorgio Silfer kaj Marie Conde Rey paroli pri la morto de UEA kvazaŭ ĝi estis ilia celo. "Mi ektimis pri la laboroj de tiu grupo: ĉu oni uzas min por celoj kaŝitaj de mi?" Ŝi daŭrigis: "verŝajne, Silfer revas regi la mondon esperantistan"[32]

Laŭ ŝi, ŝi provis labori kontraŭ tiu sinteno kaj por pli bonaj rilatoj kun UEA kaj aliaj esperantaj organizoj. Sed ŝi diris ke ŝi malsukcesis. "Kiom naiva mi estis! Pensi, ke la regema Silfer, kiu ĉiam ĉion kontrolas en la Civito – verkas mem la revuon, la amendoproponojn, la rezoluciojn – lasus sian aferon en la manojn de iu alia?"[32]

Ŝia demisio ne estis akceptita kaj la Civito eĉ ne raportis pri ĝi. Nur aperis mallonga anonco pri iu “foresto” sen iu informo.[33] Responde al tiu, Nguefack diris: "Giorgio pensas, ke li povas ĉion kontroli, ke li regas homojn, ke li povas perforte devigi ĉiujn – precipe afrikanojn – agi tiel, kiel li volas. Tial li ne aperigis en HeKo mian demision. Li aperigas nur tion, kio glorigas la Civiton"[34]

HeKo neniam raportis pri ŝia demisio aŭ publikigis ŝian demisian leteron, kaj post la demisio aperis kelkaj artikoloj, kiuj kritikis ŝin.[35][36] [37] En novembro, HeKo raportis ke ŝi estis survoje al eksigo pro "misuzo de povoj kaj eventuale privata intereso en oficaj agoj".[38][39] Je la 27-a de decembro 2017, la Senato de la Civito, debatis kaj denuncis Nguefack, kaj voĉdonis por imputi ŝin[40]. Silfer diris ke ŝia agado "malfortigas la konfidon al afrikanoj kaj virinoj".[40] La raporto de HeKo substrekis ke iuj afrikanoj kaj virinoj voĉdonis kontraŭ Nguefack[40], malgraŭ ke la plimulto de la senatanoj kontraŭ ŝi estis nek virinoj nek afrikanoj. Nur tiam, la demisio estis akceptita.

Eksteraj rilatojRedakti

La Civito nete distingas inter homoj laŭ tiuj por internaj taskoj kaj tiuj por publikaj rilatoj, kiuj bezonas scipovi diplomatian lingvon pli ol Esperanto mem. Kerna rimedo por la prizorgo de la eksteraj rilatoj kun la subjektoj de internacia juro kaj gravaj internaciaj organizoj estas la tiel nomataj de la Civito "legacioj" (en Bruselo kaj Budapeŝto)[41].

La eksteraj rilatoj de la Civito ĉefe situas en la medioj de instruistoj (ALTE), verksitoj (PEN), naturamikoj (NFI), indiĝenoj (Dialogo), nacioj kaj popoloj sen ŝtatoj (UNPO), pacistoj (Internacia Civila Servo - SCI)[42], virinoj (Internacia Konsilio de Virinoj), ERA.

Rilatoj kun UEARedakti

Komplete mankas rilatoj inter UEA kaj la Esperanta Civito, kiu tamen havas sporadajn rilatojn kun ties junulara sekcio (TEJO). Ĝi nomis Universalan Esperanto-Asocion "la ŝajne bankrotonta Asocio" kaj komparas ĝin al la fifama ŝipo Titanic[43]. Ĝi diris ke "Katastrofa bankroto ŝajnas evitebla nur per la malfondo de UEA mem"[44] kaj ke "Strategie, ĝi jam bankrotis"[45]. Laŭ Silfer: "UEA ŝajnas kronika malsanulo pretervivebla (ĉu pretervivinda?) kiel maljunulo en sanatorio, dum la Esperanta Civito aspektas kiel gracila adoleskanto kiu povus fariĝi fortika plenkreskulo"[46].

Rilatoj kun TEJORedakti

En 2019, la Civito diskutis kun la estraro de TEJO pri la eblo, ke ĉiuj membroj de la Civito malpli ol 35 jarojn aĝaj iĝu aŭtomate membroj de TEJO.[47] Tio estigis diskuton en la komitato de TEJO kaj iuj komitatanoj parolis kontraŭ la propono. Unu komitatano nomis la Civiton "tute stranga kaj ridinda . . . imaga ŝtato".[48] Dum la komitata kunsido, la komitato voĉdonis por ke la estraro informu antaŭ ol kunlabori kun la Civito.[49] La Civito raportis tion kiel "TEJO favora al kunlaboro kun la Esperanta Civito",[50] kiun la blogo Teo kaj Libroj nomis "pli-malpli mensogo."[51] La membroj de la Civito voĉdonis per granda plimulto kontraŭ la propono, sed la Civito anoncis ke tiu estis "nur enketaj, tio estas sen devontigo por la leĝodona kaj ekzekutiva povoj".[52]

En Februaro 2020, la Civito kandidatiĝis por gasti la Internacian Junularan Kongreson de 2021 en Ĉaŭdefono, Svislando.[53] La propono enhavas fortan kritikon kaj mokadon kontraŭ alia teamo kiu retiris sian kandidatiĝon por IJK.[54] La propono estis polemika kaj iuj komitatanoj de TEJO esprimis dubon kaj malkonsenton pri la propono.[55] La Civito respondis al tio per: "Du TEJO-komitatanoj insulte deliris kontraŭ IJK en Svislando."[56] La propono rimarkis, ke la aliaj kandidataj landoj suferis pro la kronviruso[57] sed silentis kiam la malsano atingis Svislandon. Ĝi fanfaronis ke la leĝoj en Svislando por protekti samseksemulojn estas pli bonaj ol tiuj en la landoj de la aliaj kandidatoj.[58] Sed la propono malsukcesis kaj la estraro de TEJO elektis Sud-Koreion.[59]

Rilatoj kun Libera FolioRedakti

La Civito havas tiom malaltan opinion de Libera Folio ke ĝi eĉ rifuzas uzi ties nomon, anstataŭe ĝi nomas ĝin "skandalisma retgazeto" aŭ "nordeŭropa skandalgazeto" kaj la redaktoro Kalle Kniivilä "eksa spiono".[60] Libera Folio raportis en 2005 pri la fondo kaj de Feminisma Esperanto-Movado kaj ke iuj membroj malkonsentis pri la decido aliĝi al la Civito.[61] Pro tio, la Civito deklaris ke Kalle Kniivilä estas "persona non grata".[62][63]

KritikojRedakti

Ne ĉiuj esperantistoj konsentas kun la kreo kaj celoj de la Civito. Multaj kritikis ĝiajn fondajn ideologiojn. Robert Nielsen forte kritikis ĝin en sia blogo Teo kaj Libroj, kaj nomis ĝin "sensencaĵo". Li kritikis la influon de Giorgio Silfer, eraroj en la raportado de HeKo, la devon pagi por eliri, la sinteno kontraŭ UEA kaj Libera Folio kaj nomis la Civiton "ŝajn-ŝtato".[51]

En la du jaroj antaŭ la Projekto de Konstitucia Ĉarto kaj fondo de la Civito, la verkisto Jorge Camacho kolektis diversajn kritikojn pri la Civito en sia verko La liturgio de l' foiro. Jouko Lindstedt tiam skribis, ke La Civito estas provo de la raŭmistoj uzurpi la koncepton "Esperantujo". Diversaj esprimoj estas uzataj por priskribi la Esperantan Civiton: "la rondeto de Giorgio Silfer", "la Polpo" kaj "la Vespejo".

Vidu ankaŭRedakti

Finvenkismo

Raŭmismo

Esperanta Respubliko

Esperanta Naturamikaro

Eksteraj ligilojRedakti

Oficiala retejo de la Esperanta Civito- ODR => Esperantio.net

(itala) Esperanta Civito: la comunità soggetto di diritto internazionale costituita sullo jus sermonis, jutuba filmeto

Civito Esperanta, Svisa Enciklopedio Planlingva, 2006

La liturgio de l' foiro (kun suplementoj)

Ĉu manifesti kaj civiti?

(franca) Esperanta Civito

ReferencojRedakti

  1. https://www.esperantio.net/index.php?id=15
  2. 2,0 2,1 2,2 Kontentiga kresko de la Civitanaro dum tri jaroj - [HeKo 722 5-C, 30 nov 19]
  3. Pri ne rimarkita TEJO-rezolucio, HeKo 466 9-A, la 8-an de januaro 2011.
  4. Parlamento: Senato kaj Forumo
  5. Konstitucio
  6. Kortumo de la Esperanta Civito
  7. Civita Banko
  8. Lingva Komitato
  9. La speso estos oficiala referenco - [HeKo 459 9-C, 9 nov 10]
  10. 10,0 10,1 Civita censotago 2006 - [HeKo 316 8-C, 30 nov 06]
  11. Statistika evoluo premias la Civiton - [HeKo 454 4-A, 14 sep 10]
  12. Statistika spikumo pri la Civitanaro 2019 - [HeKo 722 9-C, 4 dec 19]
  13. La Civitanaro kreskis je 46% - [HeKo 495 4-C, 1 dec 11]
  14. La Civitanaro kreskis je preskaŭ dek procentoj - [HeKo 625 1-C, 1 dec 16]
  15. 15,0 15,1 Kroniko de la fenomeno - esperantio.net
  16. 16,0 16,1 Elektita la nova Senato - [HeKo 318 6-C: 19 dec 06]
  17. 17,0 17,1 Rezulto de la skrutinio por la Senato - [HeKo 497 1-C, 17 dec 11]
  18. 18,0 18,1 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21 - [HeKo 627 5-C, 19 dec 16]
  19. 19,0 19,1 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2020-24 - [HeKo 724 3-C, 19 dec 19]
  20. https://www.esperantio.net/index.php?id=15#chIIIart17
  21. 21,0 21,1 La civitaneco estus kvazaŭ privilegio
  22. Kortumo de la Esperanta Civito
  23. Nova valoro de la speso - [HeKo 478 6-C, 22 apr 11]
  24. Administraj kostoj de la Kortumo - [HeKo 471 5-C, 24 feb 11]
  25. La Forumo konstatas la kreskon de la Civito - [HeKo 307 2-C, 22 jul 06]
  26. Aligo al la Civito surprizis meksikanojn - Libera Folio 5a de aŭgusto 2006
  27. La Civito perdis Meksikon - Libera Folio 07a de majo 2008
  28. Kongreso malagnoskita en Meksiko - [HeKo 348 8-B, 27 mar 08]
  29. La Civito gajnis kaj perdis Kamerunon - Libera Folio 11a de aŭgusto 2009
  30. Elirkotizo de la Civito: 500 eŭroj - Libera Folio 28a de februaro 2011
  31. Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21
  32. 32,0 32,1 32,2 Demisiis la konsulino de la Esperanta Civito
  33. La Konsulo en foresto ekde morgaŭ
  34. Chamberline Nguefack demisiis, sed HeKo silentas
  35. La blanka opozicio plendas pri la Konsulino
  36. La Konsulino kolizias kun la opozicio
  37. Forumanoj interpelacias la Konsulinon
  38. Chamberline Nguefack survoje al "impeachment"
  39. Mallaŭda mocio kontraŭ la Konsulino
  40. 40,0 40,1 40,2 Afrikanoj kaj virinoj imputas la afrikan Konsulinon
  41. Propono de direktivo pri eksteraj rilatoj, HeKo 85 3-C, la 22-an de marto 2009
  42. Kreskas la stabo de Civila Esperanta Servo, HeKo 678 3-C, la 27-an de aprilo 2018
  43. Flose, drive, sinke... sur la verda maro [HeKo 716 2-A, 11 aŭg 19]
  44. UEA perdis 400.000 eŭrojn dum tri lastaj jaroj (HeKo 713 4-A, 9 jul 19)
  45. UEA malkreskas, la Civito kreskas: du fenomenoj en rilato? [HeKo 688 1-A, 13 aŭg 18]
  46. UEA akumulas deficitojn; ĉu la Civito profitojn? - [HeKo 711 9-A, 14 jun 19]
  47. La Kapitulo renkontis la Estraron de TEJO [HeKo 715 3-C, 31 jul 19]
  48. Ĉu TEJO laboros kun la Esperanta Civito? TEJO-komitato retlisto
  49. TEJO decidis ne publikigi la membronombron Libera Folio 3a januaro 2020
  50. TEJO favora al kunlaboro kun la Esperanta Civito [HeKo 725 5-C, 1 jan 20]
  51. 51,0 51,1 La Esperanta Civito estas sensencaĵo - Teo kaj Libroj 27a de januaro 2020
  52. La rekta demokratio donas surprizan rezulton [HeKo 718 8-B, 28 sep 19]
  53. La Esperanta Civito invitas IJK-n 2021 al si - Libera Folio 2a de februaro 2020
  54. Britio ne gastigos IJKon 2021, Svislando pretas - [HeKo 726 7-B, 1 feb 20]
  55. Kandidatoj de IJK 2021 - TEJO-Komitato retlisto
  56. Svislando pretas por gastigi TEJO-kongreson - [HeKo 727 8-B, 19 feb 20]
  57. Virusproblemoj en kandidataj IJK-landoj - [HeKo 728 1-A, 22 feb 20]
  58. Svislando aligas homofobion al rasismaj deliktoj - [HeKo 728 2-E, 23 feb 20]
  59. Rezulto de la alvoko Kandidatiĝu por IJK 2021 - TEJO-komitato retlisto 8a marto 2020
  60. Eksa spiono ĉefredaktos nordan retgazeton [HeKo 724 8-A, 25 dec 19]
  61. Feminisma iniciato kaperita de la Civito Libera Folio 3a oktobro 2005
  62. La Civito ekskomunikas "terorisman" Liberan Folion - Libera Folio 24a novembro 2005
  63. Merdo anstataŭ kugloj - Libera Folio 12a oktobro 2005