Malfermi la ĉefan menuon

La tragedio de l' homo

(Alidirektita el La Tragedio de l' Homo)

La Tragedio de l' Homo [1][2], estas teatreca poemo, grava verko de la hungara literaturo, verkita de Imre Madách en 1861; trad. de Kálmán Kalocsay. 1924. XXIV kaj 237 p. 21 bildoj. La strukturo konsistas en veturo kiun faras Adamo ("la" homo, foje ankaŭ Evo) kaj Lucifero kiel akompananto kaj gvidisto tra diversaj epokoj, lokoj kaj historiaj momentoj. Tiuintence la verko iel imitas aliajn pli konatajn en kiuj atestanto estas gvidita de iu konanto de la itinero, kiel ekzemple la Dia komedio.

La Tragedio de l' Homo
La Tragedio de l' Homo
Aŭtoro Imre Madách
Eldonjaro 1924
Urbo Budapeŝto
Eldoninto Hungara Esperanto-Instituto
Paĝoj XXV + 237 + 20b de Zichy
Information icon.svg
vdr

Prie tiu veko oni faris animacian filmon kaj multaj teatraj adaptoj.

EnhavoRedakti

Averto: La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.
  • Unua bildo.- Enkonduka dialogo inter la anĝeloj, la ĉefanĝeloj, Lucifero kaj la Sinjoro.
  • Dua bildo.- Adamo kaj Evo en la paradizo; tento fare de Lucifero. Tiuj manĝas la pomon de la scio.
  • Tria bildo.- Adamo kaj Evo jam devas prilabori: ili konstruas kabanon. Adamo bedaŭras sian kondiĉon. Lucifero proponas al li vidigi la historion de la koma tragedio.
  • Kvara bildo.- En Antikva Egipto Adamo aperas kiel juna faraono, Eva kiel edzino de sklavo, kiu mortas pro labora elĉerpiĝo kaj punado. La sklavino suprenigas la veon de la popolo kaj la faraono promesas liberigon, spite la plendon de Lucifero, kiu rigardas tion neutila.
  • Kvina bildo.- En Ateno Eva estas edzino de Miltiades, kiu militas, dum demagogoj parolkverelas kaj agitas la homamason kontraŭ tiu agorde kun Lucifero. Miltiades (Adamo) revenas vundita kaj estas ekzekutita akuzita kiel perfidulo fare de la popolo.
  • Sesa bildo.- En Romo lascivuloj (inter kiuj Adamo kaj Lucifero) kaj amistinoj (inter kiuj Eva). Ili kantas al amo kaj vino. Apostolo Petro anoncas novajn socion kaj religion.
  • Sepa bildo.- En Bizanco Adamo estas la krucmilitisto Tankredo. La urbanoj ne akceptas tiujn krucmilitistojn pro malbona konduto de aliaj kaj tiuj devas tendumi ekstere. Herezuloj ekzekutotaj diskutas kun monaĥoj. Adamo-Tankredo ĉion bedaŭras kaj poste savas Isaura-Eva el seks-atako de krucmilitistoj. Isaura kaj Helena monaĥinoj amparolas kun Adamo kaj Lucifero: fenestrosceno. Morto kaj sorĉistinoj malebligas eniron de Adamo en klostron.
  • Oka bildo.- En Prago Adamo estas astronomo Kepler je la servo de imperiestro Rudolfo kaj Lucifero kiel helpisto. Geedza disputo de Adamo kaj Eva, kiu havas koramikon.
  • Naŭa bildo.- Placo de Gréve en Parizo kie estas gilotino dum la Franca Revolucio. Lucifero kiel ekzekutisto kaj Adamo kiel Danton. Estas ekzekutotaj markizo kaj lia fratino Eva, kiun Adamo amintencas sensukcese.
  • Deka bildo.- La naŭa bildo estis fakte antaŭena sonĝo kaj tiel oni revenas al la momento de la oka. Kepler diskursas al disĉiplo.
  • Dekunua bildo.- En Londono Adamo kaj Lucifero filozofiumas el la supro de la Turo, poste malsupreniras kaj interetosas inter plej diversaj reprezentantoj de la popolo kaj laboristoj. Aperas Eva kiel burĝa junulino kaj Adamo allogas ŝin pere de falsaj juveloj disponigitaj de Lucifero. Kiam tio estas malkovrita, okazas tumulto kaj Adamo kaj Lucifero revenas supren al la Turo, de kie ili kontemplas kiel unu post unu el la reprezentantoj de la popolo konfesas sin kaj falas en tombo.
  • Dekdua bildo.- En falanstero Adamo kaj Lucifero diskutas kun scienculo kiu defendas sciencon kaj kemion dum tiuj defendas arton, senton. Okazas asembleo dum kiu oni punetas gravulojn kiel Lutero, Kasjo, Platono kaj Mikelanĝelo.
  • Dektria bildo.- Adamo kaj Lucifero en la kosma spaco, filozofiumas pri la mondo kaj la Tero kiun ili vidas de malproksime. La terspirito avertas Adamon reveni al la Tero kaj al la materio sur kiu estas vivo.
  • Dekkvara bildo.- En polusa dezerta malgastema pejzaĝo Adamo kaj Lucifero diskutas inter si kaj kun eskimo, kiu proponas sian edzinon (Eva) al Adamo. Sed en la fino de la ĉapitro oni malkaŝas, ke la tuta historio estis sonĝo de Adamo: Lucifero vekas lin kaj oni revenas al la loko de la tria bildo. Adamo estis vidinta la estontecon de la homaro, tio estas sian estontecon.
  • Dekkvina bildo.- Adamo komprenas sian estontecon kaj ne deziras vivi ĝin, sed Eva unuflanke kaj la Sinjoro aliflanke kuraĝigas lin al la vivo kaj al la lukto.
Averto: Malkaŝado de la intrigo de la rakonto jen finiĝas.

Esperantaj eldonojRedakti

  • 1924. Budapest: Hungara Esperanto Instituto
  • 1965. Budapest: Corvina
  • 2017. Chapecó: Fonto

RecenzojRedakti

 
 Adamo, la precipa persono de la verko, travivas la tutan historion de la homaro. La verko havas sian ĉefan valoron ne en sia arta forto, sed en la forto de la penso, en la grandiozeco de la koncepto, en la abundo de l' ideoj. 
— El la Enkonduko; Enciklopedio de Esperanto

ReferencojRedakti

  1. Stojan, Petro 1929 : Bibliografio de Internacia Lingvo, numero 4184, paĝo 369
  2. tiele literumita en Enciklopedio de Esperanto

BildaroRedakti

Eksteraj ligilojRedakti