Plutarko

helena historiisto
(Alidirektita el Plutarĥo)

Plutarko, foje ankaŭ esperantigita Plutarĥo (naskiĝis en ĉirkaŭ 46, mortis en ĉirkaŭ 100), estis greka aŭtoro kaj biografiisto de la 1-a jarcento. Inter aliaj, li verkis je Moralia ("Verkoj pri Moralo") kaj Paralelaj Vivoj. La Vivoj estis unu el la ĉefaj fontoj de Ŝekspiro.

Plutarko
Plutarch head only.jpg
Persona informo
Naskiĝo ĉ46
en Keroneo, Achaea, Roma regno
Morto ĉ100
en nekonata valoro
Lingvoj latina antikva greka
Ŝtataneco Roma regno
Familio
Edz(in)o Timoxena
Infanoj Ploutarchos the Younger • Lamprias
Okupo
Okupo eseisto • pastro • magistrato • biografo • historiistoverkistofilozofo
Verkoj Vivoj paralelaj
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

En Paralelaj Vivoj Plutarko komparas la vivojn de famaj grekoj al famaj romianoj. Inter aliaj, li skribis pri la vivoj de Aleksandro la Granda, Cezaro, Cicerono, Demosteno, Kraso, Pompejo, Antonio, Katono la Maljuna, Katono la Maljuna, Tezeo, Romulo, Solono, Perikleo, Kimono, Likurgo, Nikiaso kaj Alkibiado.

La vivoj de regnestroj kaj militestroj interesas lin. Precipe la virtoj kaj malvirtoj de ĉiu vivo, kaj la rolo de volo, favoro de la dioj, ŝanco kaj sorto. Per la Vivoj, Plutarko montras la gravecon de kuraĝo, sinregado kaj virto en la vivo kaj la relative malgravecon de riĉeco kaj rango. Kiel Cicerono, li sekvis Platonon kaj estis kontraŭ-makiavelisma -- spite de la sango kaj perfido, kiujn li ofte priskribis en la Vivoj.

Kvankam Plutarko iafoje vojaĝis al Romo, "la urbo de multaj libroj", li loĝis en (tiame malriĉa) Grekio, en la malgranda urbo de siaj prapatroj, Keroneo (Chaeronea), kie okazis antaŭ jarcentoj la fama batalo de Aleksandro la Granda kontraŭ la grekoj. El sia avo, Plutarko sciiĝis pri la mizerigo de Grekio per Antonio.

Plutarko verkis en la greka lingvo kaj fakte ne regis la latinan.

VerkojRedakti

Vidu ankaŭRedakti