Paragvajo

lando en Sud-Ameriko

Paragvajo (hispanlingve Paraguay, en Esperanto ankaŭ malofte Paragŭajo) estas lando en Sud-Ameriko

República del Paraguay hispane
Tetã Paraguái gvaranie
Paragvaja Respubliko

Flago de Paragvajo

Blazono de Paragvajo

Detaloj Detaloj
Nacia himno: Paraguayos, República o Muerte
Paragvajanoj, respubliko aŭ morto
Nacia devizo: Paz y justicia
Paco kaj justeco
Situo
Bazaj informoj
Ĉefurbo Asunciono
Oficiala(j) lingvo(j) hispana
gvarania
Ĉefa(j) lingvo(j) hispana lingvo, Paraguayan Guaraní, Aché, Chamacoco, Ava Guarani language, paragvaja signolingvo, Iyo'wujwa Chorote, Pai Tavytera, Sanapaná, Kaskihá language, Maskoy language, Toba Qom language, Mbyá Guaraní, Nivaclé, Maká language, Enlhet, Enxet language, Angaité, Ayoreo, gvarania lingvo, Tapieté
Plej ofta(j) religio(j) katolikismo (89,6%)
protestantismo (6,2%)
Areo
 % de akvo
406 752 km²
2,3 %
Loĝantaro 6 996 245 (2009)
Loĝdenso 14,2 loĝ./km²
Horzono -4

UTC-3 (somere)

Interreta domajno py
Landokodo PY
Telefona kodo 595
Plej alta punkto Cerro Tres Kandú
Plej malalta punkto Paragvajo
Politiko
Politika sistemo Prezidenta respubliko
Ŝtatestro Fernando Lugo
Ĉefministro
Nacia tago 15-a de majo
Sendependiĝo disde Hispanio 14-a de majo 1811
Ekonomio
Valuto gvaranio (PYG)
MEP laŭ 2005
– suma $ 28 342 miliardoj
– pokapa $ 4 555
Information icon.svg
vdr

GeografioRedakti

Ĝeneralaj informojRedakti

  • Landkodo: PY.
  • E-nomo: Paragvaja Respubliko.
  • Nacia nomo: República del Paraguay.
  • Areo: 406.752 kv.km.
  • Politika sistemo: Prezidenta respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Mario Abdo Benítez ĝis la 15-a de aŭgusto 2018
  • Ĉefurbo: Asunciono (729 mil).
  • Adm. divido: 19 departementoj kaj federacia provinco.
  • Loĝantaro: 6.996.245(2009), inter ili 89,2% paragvajanoj, 3,3% brazilanoj.
  • Ŝtatlingvo: hispana lingvo kaj gvarania lingvo.
  • Parollingvoj: nur gvarania 45%, dulingvaj (gvarania-hispana) 49%, nur hispana 6%.
  • Kredantoj: katolikoj (89,6%), protestantoj (6,2%).
  • Eksporto: kotono, sojo, oleoj, viandaĵo.
  • Pokapa GNP: 4.555 $ (2005).
  • Organizoj: UNO (1945), OAŜ.

HistorioRedakti

Ankaŭ vidu:

Administra dividoRedakti

Paragvajo dividiĝas en 18 departementoj:

Departemento Loĝantaro (08/2002) Ĉefurbo
Alto Paraguay 15.008 Fuerte Olimpo
Alto Paraná 563.042 Ciudad del Este
Amambay 64.153 Pedro Juan Caballero
Asunción 513.399 Asunción
Boquerón 45.617 Filadelfia
Caaguazú 448.983 Coronel Oviedo
Caazapá 139.241 Caazapá
Canindeyú 140.551 Salto del Guairá
Central 1.363.399 Areguá
Concepción 180.277 Concepción
Cordillera 234.805 Caacupé
Guairá 176.933 Villarrica
Itapúa 463.410 Encarnación
Misiones 103.633 San Juan Bautista
Ñeembucú 76.738 Pilar
Presidente Hayes 81.876 Villa Hayes
Paraguarí 226.514 Paraguarí
San Pedro 318.787 San Pedro

Esperantigo de ĉefaj paragvajaj urboj kaj vilaĝojRedakti

NaturoRedakti

La Rezervejo San Rafael estas unu el plej gravaj lokoj por la konservado de la naturo en Paragvajo kun 730 km². Tamen estas tro malsufiĉe zorgata fare de la ŝtato. Tiele okazas kontraŭleĝaj lignoprenado, ĉasado kaj oftaj incendioj.

FaŭnoRedakti

BirdojRedakti

Paragvajo kun relative malgranda etendo enhavas grandan riĉon de birdospecioj pro la kuniĝo de diversaj ekoregionoj de granda biodiverseco kaj nombro de endemioj. Kelkaj el tiuj reginoj estas gravaj eĉ je tutmonda nivelo kiaj la Atlantika Arbaro kaj la Cerado, el kiuj la unua estas ege minacata ĉar restas malpli ol 10 % el la origina kovro. Estas registritaj 681 specioj kaj aliaj 35 nur hipoteze pro manko de dokumentado. Granda parto de la ornitologoj kiuj studis la birdaron paragvajan estis eksterlandanoj, unue hispanaj jezuitoj, poste usonaj, anglaj kaj germanaj esploristoj, kaj argentinaj aŭ nordamerikaj ornitologoj. Tiele la kolektoj estas ĉiuj eksterlande kaj tiuj enlandaj estas tro abandonitaj pro manko de zorgado.[1]

KulturoRedakti

LiteraturoRedakti

KuirartoRedakti

  • Paragvaja supo (hispane Sopa paraguaya) estas tipa plado de la paragvaja kuirarto, produkto de gvarania kaj hispana sinkretismo. La Gvaranioj kutimis manĝi pastajn nutraĵojn faritajn el maizfaruno aŭ manioko envolvitajn en folioj de "güembé" (Philodendron bipinnatifidum - arba filodendro) aŭ banano kaj kuiritajn inter varma cindro.
  • Chipachipá (gvaranie chipa) estas malgranda pano farita el amelo, manioko, dur-fromaĝo, lakto, ovoj, butero kaj salo; oni povas ankaŭ aldoni iom da bakpulvoro kaj/aŭ iomete da oranĝsuko kaj/aŭ sunflora oleo.

Vidu ankaŭRedakti

NotojRedakti

  1. Alberto Esquivel kaj Salvador J. Peris, "Turismo ornitológico. San Rafael, emblema ornitológico de Paraguay" en Aves y naturaleza, Madrido, nº 17, paĝoj 36-39.

Eksteraj ligilojRedakti