Andrej Saĥarov

Andrej Dmitrijeviĉ SAĤAROV (ruse Андрей Дмитриевич Сахаров, naskiĝis la 21-an de majo 1921 kaj mortis la 14-an de decembro 1989) estis sovetia fizikisto kaj Homrajta aktivulo, kiu havis gravan rolon en la disvolviĝo de la unua sovetunia atombombo kaj gvidis movadon por mondvasta nuklea malarmado, ricevis la Nobel-premion pri paco en 1975.[1]

Andrej Dmitrijeviĉ Saĥarov
Nobel-premiito Alfred Nobel mirrored.png
people's deputy of SSSR
RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg
Persona informo
Naskiĝo 21-a de majo 1921
en Moskvo
Morto 14-a de decembro 1989
en Moskvo
Mortis pro korinfarkto [#]
Tombo Vostryakovo Cemetery [#]
Religio ateismo [#]
Nacieco Flago-de-Sovetunio.svg Sovetunio
Etno Rusa
Lingvoj rusa lingvo [#]
Ŝtataneco Sovetunio • Rusa Soveta Federacia Socialisma Respubliko [#]
Alma mater MSU Faculty of Physics [#]
Familio
Edz(in)o Elena Bonner [#]
Profesio
Okupo fizikisto • homrajta aktivulo • nuklea fizikisto [#]
Laborkampo Fiziko
Labor-institucioj Rusia Akademio de Sciencoj
Doktoreca konsilisto Igor Tamm [#]
Fama pro Caro-bombo
Verkado
[#] Fonto: Vikidatumoj
Information icon.svg
vdr

En 1964 dum voĉdonado al Rusia Akademio de Sciencoj atakis i.a. ŝatatan de la komunistaj regopovoj Trofim Lisenko. De tiu tempo ĉiam pli kaj pli ofte parolis pri politikaj kaj sociaj aferoj. En 1968 verkis longan eseon Konsideroj pri progreso, paca kunekzisto kaj intelekta libero. Eldonita en 18 milionoj da ekzempleroj, unue samizdate, poste eksterlande. Tio kaŭzis akran reagon de la regopovoj. Estis maldungita de la laboro kaj senigita de ĉiaj titoloj. Malgraŭ tio agis favore al malarmigo, limigo de nukleaj potencialoj, demokratio kaj respekto de homrajtoj. La 12-an de majo 1976 en la moskva loĝejo de Andrej Saĥarov estis anoncita kreo de Moskva Helsinka unio. Li iĝis ĉefa sovetunia disidento, kritikis la sovetan reĝimon, difinante ĝin totalisma, kaj ties agojn – interalie intervenon de Sovetunio al Afganio kiel agreson.

Decembre 1986 revenis al Moskvo el Gorki (nun Niĵnij Novgorod), kien estis ekiligita en 1980 pro tiuj ĉi protestoj.

Lia edzino estis Jelena Bonner.

BibliografioRedakti

  • Sakharov, Andrei, Facets of a Life, Frontieres, 1991. ISBN 2-86332-096-3
  • Babyonyshev, Alexander, On Sakharov, Alfred A. Knopf, New York, 1982. ISBN 0-394-71004-5
  • Sakharov, Andrei, Collected Scientific Works, Marcel Dekker, 1982. ISBN 0-8247-1714-7
  • Lozansky, Edward D., Andrei Sakharov and Peace, Avon, 1985. ISBN 0-380-89819-5
  • Drell, Sidney D., and Sergei P. Kapitsa (eds.), Sakharov Remembered, Springer, 1991. ISBN 0-88318-852-X
  • Gorelik, Gennady, with Antonina W. Bouis, The World of Andrei Sakharov: A Russian Physicist's Path to Freedom. Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-515620-X

ReferencojRedakti

  1. Nobel Peace Prize 1975 (angle). The Nobel Peace Prize. Alirita 27-a de aŭgusto 2009.

Vidu ankaŭRedakti

Eksteraj ligilojRedakti