Edgar Allan Poe

usona verkisto

Edgar Allan POE (ˈɛdgər ˈælən pəʊ) estis aŭtoro de poeziaĵoj, romanoj kaj rakontoj. Siajn unuajn poemojn li verkis kiel soldato. Post fiaskoj en la Universitato de Virginio (ĉefe pro troa alkoholkonsumo) kaj en la Militakademio de West Point (pro sia ribelema karaktero) li fine decidis dediĉi sin plene al verkado. Plej famaj ĝis nun estas liaj hororaj rakontoj kaj lia tiutempe tute nova formo de krimliteraturo, kiu poste influis i.a. la aŭtoron Arthur Conan Doyle.

Edgar Allan Poe
ĉefredaktisto
Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg
Persona informo
Naskonomo Edgar Allan Poe
Naskiĝo 19-an de januaro 1809 (1809-01-19)
en Bostono, Masaĉuseco
Morto 7-an de oktobro 1849 (1849-10-07) (40-jara)
en Baltimore
Mortis pro nekonata valoro [#]
Tombo Westminster Hall and Burying Ground [#]
Etno usonanoj [#]
Lingvoj angla [#]
Ŝtataneco Usono [#]
Alma mater Universitato de VirginioWest Point [#]
Subskribo Edgar Allan Poe
Familio
Patro David Poe, Jr. [#]
Patrino Eliza Poe [#]
Gefratoj William Henry Leonard Poe • Rosalie Poe [#]
Edz(in)o Virginia Eliza Clemm [#]
Profesio
Alia nomo Edgar A. Perry [#]
Okupo poeto • verkisto • eseisto • literaturkritikisto • dramaturgoĵurnalisto • sciencfikcia verkisto • verkisto de krimfikcio • romanisto • aŭtoro • kantotekstisto • literaturteoriisto [#]
Aktiva dum 1827– [#]
Verkado
Verkoj La Nigra Kato ❦
La Puto kaj la Pendolo ❦
La Murdoj de Kadavrejo-Strato ❦
La Ovala Portreto ❦
La Perfida Koro ❦
La Rakonto de Arturo Gordon Pym el Nantucket ❦
La Korvo ❦
La Ŝtelita Letero ❦
La Or-Cimo ❦
La Falo de Uŝero-Domo ❦
William Wilson [#]
[#] Fonto: Vikidatumoj
Information icon.svg
vdr

BiografioRedakti

En 1835, en la aĝo de 36 jaroj, li edzinigis sian kuzinon Virginia Clemm, tiutempe 13-jara. La biografoj atentigas, ke tiu ĉi geedziĝo alportis al li ekvilibron kaj dank' al tio li povis sin dediĉi pli trankvile al verkado kaj atribuas tion al la konflikta karaktero de Poe, kiu estus serĉinta ĉe Virginia iun ankoraŭ ne tro edukita, kiu ne havus antaŭjuĝojn pri li kaj admirus lin, kiel okazis kun la etulino.

Famaj verkojRedakti

  • Tamerlane and other poems (1827)
  • Poems (1831)
  • Politian (teatraĵo, 1835)
  • The Narrative of Arthur Gordon Pym (1838)
  • Ligeia (1838)
  • The Fall of the House of Usher (1839)
  • The Murders in the Rue Morgue (1841)
  • The Gold Bug (1843)
  • The Raven and Other Poems (1845)

La Mistera Poe-TostuloRedakti

Ĉiujare, okaze dum la datreveno de la nasko de Poe, mistera viro, konata kiel "Poe-Tostulo," aperas ĉe la tombo de la aŭtoro, kaj postlasas 3 rozojn kaj duon-botelon de konjako.

Ekde 1949, mistera, nekonata, nigra-vestita viro ŝtele eniras tombejon kaj proponas siajn donacojn al la fama aŭtoro.

Personoj kunvenas ĉe la apuda Poe-Domo kaj Muzeo ("Poe House and Museum") kaj atendas la revenon, sed neniu scias, kiu estas la stranga vizitanto.

TTT-ejo: http://www.eapoe.org/balt/poegrave.htm

En Esperanto aperisRedakti

  • En la Maelström’on (mallongigita traduko de Alexander Pride, 1906)
  • La korvo (trad. de Daniel Henry Lambert, 1906)
  • Puto kaj pendolo, esperantigita de R. C. Bourcard kaj publikigita en La Revuo, 1907
  • La puto kaj la pendolo: rakonto el la Hispana Inkvizicio / Esperantigita de Alexander Pride. Paris: Presa Esperantista Societo, 1907. 23 p.
  • La ŝtelita letero (trad. de Alfred Edward Wackrill, 1915)
  • La maskfesto de la ruĝa morto (trad. de Albert Frank Milward, 1923)
  • Ses noveloj el Rakontoj de mistero kaj imago. El la angla originalo trad. A. Frank Milward. Leipzig: Hirt, 1924. 80 p. (Internacia mondliteraturo; 13)
  • Hop-Rano (Esperanto, 1927, n-ro 10, p. 183-185, tradukinto ne indikita)
  • Annabel Lee (trad. de Rhodes Marriott, 1929)[1]
  • Rakonto La Ovala Portreto tradukita de lia preskaŭsamnomano Edgard Verheyden.[2]
  • La elbabila koro (tr. John Francis, Heroldo de Esperanto, 1 marto 1962)
  • La sonoriloj; La korvo; Annabel Lee En: Tutmonda sonoro. Tradukis/kompilis: Kalocsay Kálmán. Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1981. (Serio Oriento-Okcidento ; 17) Vol. 2. p. 442-449 ISBN 963-571-077-1
  • La murdoj en la Kadavrejo-strato. Esperantigis Edwin Grobe. Tempe, Ariz.: Arizona-Stelo-Eld., 1998. 24 p.
  • Tri noveloj. Esperantigis Edwin Grobe. Tempe, Ariz.: Arizona-Stelo-Eld., 1998. 22 p.
  • La falo de Uŝero-domo: novelo. Esperantigis Edwin Grobe. Tempe, Ariz.: Arizona-Stelo-Eld., 2000. 16 p.
  • La falo de la domo Usher. Esperantigis Edmund Grimley Evans. Kaliningrad: Sezonoj, 2002. 24 p.
  • La mistero de Manjo Roĝeto. Esperantigis Edwin Grobe. Tempe, Ariz.: Arizona-Stelo-Eld., 2004. 40 p.
  • Poemo La Korvo http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Poezio/Korvo.html
  • Poemo La Korvo (tr. Jon Willarson), dulingva (angla kaj Esperanta), Lucko, eldonejo "Volynjanyn", 2009, kompilis kaj verkis antaŭparolon - Viktor Pajuk, ilustris - Niko Voloŝin. ISBN 978-966-15-9909-2
  • The devil in the belfry (Liro-2004)

NotojRedakti

  1. Verkoj de Poe en Vikifontaro
  2. Aperis en Flandra Esperantisto, majo 1930, p. 163-165.

Eksteraj ligilojRedakti

Rete legeblaj verkojRedakti