Materiismo

(Alidirektita el Materialismo)

Materiismo estas skolo de filozofiomondkoncepto kiu asertas, ke la mondo estas tute komprenebla kiel materio, energio kaj la leĝoj de fiziko.

Epikuro estas konsiderata praulo de materiismo.
Demokrito de Luca Giordano (ĉ. 1600).

En filozofio, la teorio de materiismo diras ke ĉiuj aĵoj estas kunmetitaj de materio, kaj ke ĉiuj emerĝaj fenomenoj (inkluzive de konscio) estas la rezulto de materiaj trajtoj kaj interagoj. En aliaj vortoj, la teorio asertas ke nia realeco konsistas tute el fizika materio kiu estas la sola kialo de ĉiu ebla okazo, inkluzive de homa pensaro, sentaro, kaj agado. Materiismo estas tipe konsiderita kiel proksime rilatita al fizikismo; kvankam, al kelkaj filozofoj, materiismo estas fakte sinonima kun fizikismo.

Kontrastaj (malaj) filozofioj estas idealismo kaj aliaj formoj de monismo, dualismo, kaj plurismo.

Laŭ materiismo estas naturo sed ne supernaturo. Dio estas hipotezo nenecesa, kiel diris Voltaire. Eĉ vivo kaj menso estas nur tre kompleksaj fizikaj sistemoj. Sekve de tio, providenco kaj libervolo nur estas iluzio kaj la universo agas tute reguleme sed ankaŭ tute sencele. Notu bone: ateismo ne necese estas materiisma aŭ inverse. Budhismo estas ateisma sed ne materiisma, dum epikurismo estas materiisma sed ne ateisma.

EnkondukoRedakti

 
Titolpaĝo de libro de Galileo: Aristotelo, Ptolemeo kaj Koperniko diskutas. Ĉiuj natursciencistoj kiuj studis diversajn aspektojn de la materio.

La opozicio inter la materiisma kaj la idealiska fokusoj estas unu de la filozofiaj polemikoj plej antikvaj kaj longdaŭraj. En la 17-a jarcento la termino «materiismo» estis kutime uzata ĉefe en la senco de fizikaj reprezentoj pri la materio. Tiusence la nuntempaj natursciencoj havas fokuson komplete materiisman.

Ekde komenco de la 19-a jarcento, pro influo de la historia materiismo, la termino ekuziĝis ankaŭ en kunteksto de la sociaj sciencoj. Tiusence la materiismo referencas al variaj teoriaj kadroj kiuj celas la kaŭzojn de la historiaj procezoj kaj la kulturan ŝanĝon en materiaj kaŭzoj. Por tiu materiismo de historia bazo la lastaj kaŭzoj de la sociaj fenomenoj estas determinitaj per materiaj faktoroj kaj ĝi malakceptas eksplicite la klarigojn en kiuj intervenas supernaturaj faktoroj, komprenante kiel fakto la sciencan negravecon de la konceptoj de Dio, de spiritoj kaj de supozita inteligenteco de la mondo en la historia fluo. Kongrue kun la materiismo, la lastaj kaŭzoj de la aferoj devas esti serĉataj en faktoroj ĉu mezureblaj ĉu preneblaj kaj kompreneblaj empirie.[1]

Kvankam historie la historia materiismo populariĝis en la interno de marksismo, kie plue estas ŝlosila temo, estas antaŭaĵoj antaŭaj al Marx mem. Aktuale ĝi gravas en antropologio, teorio de historiosociologio, kio faras, ke la historia materiismo inkludas tutan serion de teorioj kiuj ne necese estas marksistoj. Ekster la kampo de marksismo, la materiismo de historia tipo estas la hipotezo ke la difinaj trajtoj de la homaj socioj kaj ties historia evoluo estis determinita de materiaj faktoroj (disponebla teknologio, produktosistemo, geografiaj kaj klimataj trajtoj). Pro la klopodo establi la ideojn de la historia materiismo sendepende el ties marksisma versio, oni stampis novajn terminojn kaj konceptojn kiel: kultura materiismo, ekologia funkciismo, geografia determinismo, ekonomia determinismo, kaj aliaj, kiuj povas esti konsiderataj kiel materiaj konceptoj de la Historio. Diversaj fakuloj kiel Jared Diamond kaj Marvin Harris pritraktis detale la historian evoluon de etendaj geografia areoj, kaj klopodis klarigi difinajn trajtojn de la socio el materiaj faktoroj, indikante, ke tiu tipo de faktoroj estas la hegemoniaj kiam temas pri la kompreno de la evoluo de la socioj kaj de la civilizacioj.

SuperrigardoRedakti

 
Karl Marx, pli moderna materiisto...
 
...kaj ties partnero, Friedrich Engels.

Materiismo apartenas al la klaso de monisma ontologio. Kiel tia, ĝi estas diferenca de ontologiaj teorioj surbaze de dualismo aŭ plurismo. Por eksterordinaraj klarigoj de la fenomena realeco, materiismo estus kontraste al idealismo, neŭtrala monismo, kaj spiritismo.

Malgraŭ la granda nombro da filozofiaj skoloj kaj subtilaj nuancoj inter multaj,[2][3][4] ĉiuj filozofioj laŭdire falas en unu el du primarajn kategoriojn, kiuj estas difinitaj kontraste unu al la alia: nome idealismo, kaj materiismo. La baza propono de tiuj du kategorioj apartenas al la naturo de realeco, kaj la primara distingo inter ili estas la maniero kiel ili respondas al du fundamentaj demandoj: "el kio konsistas realo?" kaj "kiel ĝi originas?" Al idealistoj, spirito aŭ menso aŭ la objektoj de menso (ideoj) estas primaraj, kaj materio sekundaraj. Al materiistoj, materio estas primara, kaj menso aŭ spirito aŭ ideoj estas sekundaraj, la produkto el materio aganta sur materio.

La materiista vido eble estas plej bone komprenita en sia opozicio al la doktrinoj de malgrava substanco aplikita al la menso historie, fame fare de René Descartes. Tamen, per si mem materiismo diras nenion pri kiel materia substanco devus esti karakterizita. En praktiko, ĝi estas ofte similigita al unu diverseco de fizikismo aŭ alia.

Materiismo ofte estas asociita kun reduktismo, laŭ kiu la objektoj aŭ fenomenoj individuiĝis sur unu nivelo de priskribo, se ili estas originalaj, devas esti klarigeblaj laŭ la objektoj aŭ fenomenoj sur iu alia nivelo de priskribo - tipe, sur pli reduktita nivelo. Ne-reduktiva materiismo eksplicite malaprobas tiun nocion, aliflanke, prenante la materian konstitucion de ĉiuj unuopoj por esti kongrua kun la ekzisto de realaj objektoj, trajtoj, aŭ fenomenoj ne klarigeblaj en perspektivoj kanone uzitaj por la bazaj materiaj eroj. Jerry Fodor influe kverelas pri tiu vido, laŭ kiuj empiriaj leĝoj kaj klarigoj en "specialaj sciencoj" kiel psikologiogeologio estas nevideblaj de la perspektivo de baza fiziko. Multe da forta literaturo kreskiĝis ĉirkaŭ la rilato inter tiuj vidoj.

Modernaj filozofiaj materiistoj etendas la difinon de aliaj science observeblaj unuoj kiel ekzemple energio, fortoj kaj la kurbeco de spaco. Tamen filozofoj kiel ekzemple Mary Midgley sugestas ke la koncepto de "materio" estas pasema kaj nebone difinita.[5]

Materiismo tipe kontrastas al dualismo, fenomenismo, idealismo, vitalismo, kaj du-aspekta monismo. Ĝia materieco povas, laŭ kelkaj manieroj, esti ligita al la koncepto de determinismo, kiel apogite fare de pensuloj de la klerismo. Ĝi estis kritikita kiel spirite malplena filozofio.

Dum la 19-a jarcento, Karl Marx kaj Friedrich Engels etendis la koncepton de materiismo por ellabori ke materiisma koncepto de historio centrita sur la proksimume empiria mondo de homa aktiveco (praktiko, inkluzive de laboro) kaj la institucioj kreitaj, reproduktitaj, aŭ detruitaj per tiu agado (nome materiisma koncepto de historio). Pli postaj marksistoj evoluigis la nocion de dialektika materiismo kiu karakterizis pli postan marksistajn filozofion kaj metodon.

  Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Historia materiismo.

HistorioRedakti

Komencaj kontribuojRedakti

 
Taleso de Mileto

Materiismo formiĝis, eventuale sendepende, en pluraj geografie separitaj regionoj de Eŭrazio dum tio kion Karl Jaspers nomigis kiel la Aksa Epoko (ĉirkaŭ 800 ĝis 200 a.n.e.). La unuaj komencoj troveblaj pri la materiisma doktrino datas el fino de la tria kaj komenco de la dua jarmiloj a. n. e. en la kulturoj de Antikva Egipto kaj Babilono, en kiuj formiĝis la unuaj materiismaj konceptoj spontane. Iom pli poste sed pli integre ili estas troveblaj en la filozofio de Antikvaj Hindio kaj Ĉinio.

En monumentoj de la kulturo de Antikva Egipto oni mencias la ekzemplon de «la malvarma akvo kreanto de ĉiuj estaĵoj kaj el kiu devenas ĉiuj aĵoj, same kiel la aero kiu plenigas la spacon kaj estas ĉie», kio montras, ke jam tiam oni starigis almenaŭ ĝermece la demandon de la materia deveno de la naturaj fenomenoj. Alia hipotezo estas, ke oni interpretis tiujn elementojn el vidpunkto pure simbola. En la kulturo babilona, por ekzemplo, elstaris tiusence la mezopotami-greka astronomo Seleŭko el Seleŭkia (2-a jarcento a.n.e.) kiu jam tiam formulis ideojn pri la suncentra strukturo de la mondo kaj pri la rilatoj inter la Luno kaj la tajdoj.

En filozofio de antikva Hindio, materiismo aperis jam meze de la 1-a jarmilo a.n.e. en la doktrino Lokaiata (aŭ skolo de ĉārvāka) kiu subtenis, ke la mondo estas materia, komponita el kvar bazaj elementoj: nome tero, akvo, fajro kaj aero. El tiuj elementoj formiĝas ankaŭ la vivaj estaĵoj, inklude la homan estaĵon, kiuj postmorte senkomponiĝis denove en tiuj samaj elementoj. La ĉārvāka krome, faris kritikon de la religiaj doktrinoj hegemoniaj en tiu epokb pri la ekzisto de Dio, la animo kaj la transmondo, pruvante, ke post la morto de la korpo, malaperos la konscienco, pro kio oni konsideris absurda la doktrinon de la transmigradon de la animoj. La materiismo evoluiĝis ĉirkaŭ 600 a.n.e. pro la verkoj de Ajita Kesakambali, Pajasi, Kanado, kaj la propagandantoj de la Carvaka skolo de filozofio. Kanado iĝis unu el la fruaj propagandantoj de atomismo. La skolo Njaja-Vaiŝeŝika (600 a.K. - 100 a.n.e.) evoluigis unun el la plej fruaj formoj de atomismo, kvankam iliaj pruvoj de dio kaj ilia postulado, ke la konscio ne estis materio malhelpas enklasigi ilin kiel materiistoj. Budhana atomismo kaj la Jaina skolo daŭrigis la atomtradicion.

La materiismo de la ĉarvakoj estas forte rilata kun ties ateismo. Poste en la skolo Samĥja (ĉirkaŭ la jaro 600 a.n.e.) oni subtenis, ke la materia trajtaro de la mondo disvolviĝas el baza substanco (prakriti); sed la plej grava atingo de tiu tendenco estis la postulo, ke la movo, la spaco kaj la tempo estas propraĵoj nesepareblaj el la materio. Dum disvolviĝis la antikva hinduisma filozofio, la koncepto de la materio kiel komponita de la kvar elementoj (fajro, aero, akvo kaj tero) estis anstataŭita per reprezentoj pli disvolvigitaj bazitaj sur la atomisma strukturo de la mondo. En la filozofiaj skoloj Njāĝa kaj Vaiśeṣika aperis la ideoj, ke la mondo estas komponita el malgrandaj partikloj de diversa kvalito kiu estas en la etero, en la spaco kaj en la tempo. Tiuj partikloj estus eternaj, nekreitaj kaj nedetrueblaj, dum la objektoj el tiuj komponitaj estus ŝanĝeblaj, nestabilaj kaj transiraj. Tiuj materiismaj ideoj faris fortan influon sur religiaj skoloj kaj doktrinoj de la epoko, kiel por ekzemplo en la religia skolo Mīmāṃsā, kiu agnoskis la realon de la mondo, kies esto ne dependas de kreinto, sed ekzistas eterne kaj estas komponita de partikloj regitaj de la aŭtonoma leĝo de la "karma".

Ksun Kuang (ĉ. 312-230 a.n.e.) evoluigis konfucean doktrinon centritan pri realismo kaj materiismo en Antikva Ĉinio.

Antikva GrekioRedakti

 
Anaksagoro.

Malnovgrekaj filozofoj kiel Taleso, Anaksagoro (ĉ. 500 a.K. - 428 a.K.), Epikuro kaj Demokrito anoncis pli postajn materiistojn. La latina poemo De Rerum Natura de Lukrecio (ĉ. 99 a.K. - ĉirkaŭ 55 a.K.) reflektas la mekanikisman filozofion de Demokrito kaj Epikuro. Laŭ tiu vido, ĉio kio ekzistas estas materio kaj malpleno, kaj ĉiu fenomenrezulto de malsamaj moviĝoj kaj konglomeraĵoj de bazomateriaj partikloj nomiĝas "atomoj" (laŭlitere: "nedivideblaĵoj"). De Rerum Natura disponigas mekanikistajn klarigojn por fenomenoj kiaj ekzemple erozio, vaporiĝo, vento, kaj sono. Famaj principoj kiaj "nenio povas tuŝi korpon sed nur korpo" unue aperis en la verkoj de Lukrecio. Demokrito kaj Epikuro tamen ne tenis al monista ontologio ĝis ili apartigis la konceptojn de materio kaj spaco t.e. spacestaĵo kiel "alia speco" de estaĵo, indikante ke la difino de "materiismo" estas pli larĝa ol tiu antaŭfiksita amplekse por tiu ĉi artikolo.

Materiismo en la MezepokoRedakti

En la Mezepoko religio hegemonias en ĉiuj kampoj de la spirita vivo de la socio. La filozofio iĝis en tiu periodo servisto de la teologio, justigante kaj pravigante la religiajn dogmojn pruvante ties verecon kaj neŝanĝeblecon. En tiu periodo oni faras specialan atenton al la problemo de la kunrilato de la ĝeneralaj ideoj kun la aferoj de la sentebla mondo kaj la luktado inter materiismo kaj ideismo centriĝas al la solvado de la afero de la kunrilato de tio singulara kun tio ĝenerala, de la ĝeneralaj kaj partikularaj ideoj. Tiusence, materiistoj asertas, ke tio universala ne povas ekzisti en la realo kaj des malpli antaŭ tio singulara. En la realo ekzistas nur la singularaj aferoj kaj tio ĝenerala estas nur nomo kiu nenion spegulas kaj pro tio ĝi ne ekzistas en la realo. Tiu materiisma tendenco estis nomita nominalismo.

Al mismo tiempo en los siglos III y IV en China perdió rápidamente el papel la ideología confuciana, propagándose el misticismo religioso de la secta taoísta y penetró cada vez más el budhismo en la India.

Fan Zhen (siglo V a VI) propagaba la idea de que no existe el mundo del más allá y que el alma del hombre es una forma de existencia del cuerpo y desaparece al morir el hombre.

Los confucianos de los siglos VII a IX adelantaron algunas proposiciones materialistas pero más tarde renunciar, culminando con una doctrina idealista neoconfucionista.

El principal defensor de la orientación materialista dentro del neoconfucianismo fue Zhang Zai (1020-1077) que refutó las representaciones idealistas del que el cielo y la tierra son un conjunto de aprehensiones subjetivas; promovió la idea de que el mundo de las cosas, que existe realmente, descansa en la substancia materia, que adopta diversas formas. La primigenia de ellas es el espacio infinito lleno de partículas invisibles diseminadas que cuando se condensan forman una masa nebulosa llamada "magna armonía", compuesta por partículas pasivas y activas, de las que surgen todas las cosas. Zhang Zai también hace referencia a los cambios y al desarrollo de las cosas entregando importantes vislumbres dialécticos, pero de los cuales elaboraba conclusiones metafísicas. Señalaba que todas las cosas se hallan condicionadas recíprocamente y en interconexión; el proceso de desarrollo de los fenómenos toma dos formas -graduales y repentinas-; que todo proceso acontece en la contienda de fuerzas contrapuestas: el principio activo y el principio pasivo; pero concluía que el resultado final de la lucha entre esas fuerzas opuestas es su conciliación.

Hacia los siglos XVII y XVIII los postulados materialistas cobran mayor desarrollo y fundamentación más profunda en filósofos como Wang Chuanghan (1619-1692) y Dai Zhen (1723-1777) que fundamentan y desarrollan las ideas materialistas acerca de la naturaleza y las leyes del desarrollo pero que en cuestiones sociales no avanzan más allá que sus precursores.

En la India por su parte en dicho periodo adquieren la mayor influencia los sistemas ortodoxos nyaya, vaisesika, sankhya, yoga, mimansa y vedanta y los heterodoxos charvaca-lokayatamanta, jainismo y budismo, integrado este por cuatro escuelas: vaibhasika, sautrantika, madhyamika y yogacara. De ellos solo mantuvieron una tendencia materialista coherente los charvakas, en los demás coexistían elementos materialistas e idealistas o eran idealista consecuentes.

En ese periodo y partiendo de la filosofía griega antigua y del pensamiento filosófico en oriente, surge y alcanza un alto nivel la filosofía arabográfica.

De los siglos X a XIII estuvo representada por las corrientes: peripatetismo (aristotelismo) oriental, la doctrina de los Hermanos de la Pureza, el sufismo y la filosofía musulmana ortodoxa.[6]

Materiismo en la RenesancoRedakti

Italia fue el primer país en el que comenzaron a desarrollarse las relaciones capitalistas. Desde el punto de vista económico, la región más desarrollada era el norte, con sus repúblicas marítimas comerciales de Venecia y Génova, y la industrial de Florencia. En el centro de la atención de los pensadores avanzados de la época quedó la persona humana. Los ideólogos de la burguesía ascensional que necesitaba la libertad de desplazamiento, la libre empresa y la libertad de comercio, soñaban con liberar al hombre del despotismo feudal.

Esta nueva dirección de la cultura fue denominada «humanismo» (del latín humanus, ‘humano’). La vieja sentencia de «soy hombre y nada humano me es ajeno» se convirtió en la divisa de los humanistas. La particularidad del pensamiento filosófico del Renacimiento es su carácter antiescolástico. Debe tenerse en cuenta que la escolástica, tanto por el lado de la Iglesia como del Estado, fue durante toda la Edad Media la filosofía oficial y se impartió en la mayoría de las universidades. A diferencia de la escolástica, la filosofía de los humanistas dejó de ser sirvienta de la teología. En oposición a la escolástica y a la teología de la Edad Media comenzó a desarrollarse en Italia la filosofía materialista.

Du italaj filozofojRedakti

 
Bernardino Telesio.

Bernardino Telesio (1509-1588) dio un importante paso en el desarrollo de la filosofía de Italia. Fundó una academia filosófica en la que por oposición al aristotelismo medieval se propagaba el estudio empírico de la naturaleza. Su principal obra se titula De la naturaleza de las cosas conforme a sus propios principios. En lo fundamental era materialista y sostenía que existe objetivamente la materia eterna e inmutable, homogénea, increada e indestructible. Pero, al mismo tiempo, se inclinaba hacia la idea de que todas las fuerzas de la naturaleza están animadas. Como fuente del movimiento de la materia, Telesio señalaba la oposición del calor y del frío.

El gran pensador italiano Giordano Bruno (1548-1600) sacó conclusiones profundamente materialistas y ateas de la teoría heliocéntrica de Copérnico. Nació en Nola (cerca de Nápoles). A los quince años entró en la orden de los dominicos. Gracias a su esfuerzo tenaz e independiente se convirtió en uno de los hombres más cultos de su tiempo.

Por sus ideas avanzadas fue acusado de herejía y excomulgado. Viose obligado a huir de Italia y, durante largos años, tuvo que vagar por Suiza, Francia, Inglaterra y Alemania, difundiendo en todas partes su concepción materialista del universo.

En 1592 regresó a Italia, donde fue capturado por la Inkvizicio y arrojado a la cárcel. Pese a las torturas que sufrió, no se retractó de sus convicciones, siendo condenado a muerte. «Tenéis más miedo al pronunciar mi sentencia que yo al escucharla», dijo Bruno dirigiéndose a sus verdugos. Finalmente, el 17 de febrero de 1600 fue quemado vivo en la Placo de la Floroj (en Romo).

Sus obras principales son: La cena de las cenizas (1584), De la causa, principio y uno (1584), Del infinito, del universo y los mundos (1584), Del triple mínimo y de la medida (1591), De lo inmenso y de los innumerables (1591), De la mónada, del número y de la figura (1591). En su libro titulado La expulsión de la bestia triunfante (1584) desenmascara al papado y a la religión católica. Su obra El misterio de Pegaso, con el anexo del asno de Killen (1586), constituye una brillante y cáustica sátira contra los escolásticos y teólogos medievales.

 
Proceso al Giordano Bruno fare de la Roma Inkvizicio. Bronza reliefo de Ettore Ferrari, Campo de' Fiori, Romo.

Según el pensamiento de Giordano Bruno:

  • La naturaleza es infinita;
  • El Sol no es el centro del universo sino tan solo el centro de nuestro sistema planetario;
  • No solo el Sol tiene planetas sino también las otras estrellas;
  • Todo el universo es homogéneo; es decir, tiene las mismas sustancias de la Tierra;
  • Todos los otros planetas también están poblados;
  • La materia es madre y alumbradora de todas las cosas y capaz de producir infinitamente nuevas y nuevas formas;
  • El hombre es parte inseparable de la naturaleza, es el microcosmos que refleja el macrocosmos;
  • Admite los grados del conocimiento que había establecido Nicolás de Cusa: los sentidos, el entendimiento y la razón. Aunque le otorga la prioridad a la razón;
  • El entender el universo como infinitud conduce al filósofo italiano a la «dialéctica de la coincidencia de los opuestos», tanto en lo infinitamente grande como en lo infinitamente pequeño.

Metafizika materiismo (mekanikismo) 17-a kaj 18-a jarcentojRedakti

Nome pri Galileo Galilei, Francis Bacon, Thomas Hobbes, Pierre Gassendi, John Locke, Baruch Spinoza kaj aliaj.

Con el surgimiento de las relaciones capitalistas de producción, se fomenta la producción, se despliega la industria y el comercio, lo cual requiere el conocimiento concreto de las leyes del mundo circundante y aparece la necesidad de estudiar e indagar la naturaleza. Esto le da un impulso a la filosofía la cual se proclama como ciencia llamada a averiguar las verdades que ayudan en la vida práctica y orientan la creación de valores materiales, se declaran falsos los postulados de la filosofía medieval y a su método por la inducción a errores y se ofrecen nuevos medios de investigación y métodos para conocer la verdad.

Uno de los principales filósofos de esta corriente fue Francis Bacon (1561-1626), quien criticó duramente la filosofía idealista, empezando por la Antigüedad y llegando hasta el Medioevo, por haberse convertido en sirviente de la teología y haber llegado a fundamentar sus tesis con dogmas religiosos, por su carácter especulativo, la vacuidad y la inconsistencia de sus postulados. Bacon consideraba la experiencia como fundamento del proceso de conocimiento si se libraba al hombre y a su conciencia de todo tipo de prejuicios. Defendía el mundo material infinito y eterno siendo una de sus propiedades fundamentales el movimiento, que Bacon reducía a unas cuantas formas.

Al método de Bacon le son inherentes asimismo la metafísica y el mecanicismo, pues entendía que los objetos eran una combinación mecánica de ciertas cualidades permanentes y que podían ser entendidos mediante la unificación mecánica de los datos sobre sus diversos aspectos. Pese a sus insuficiencias, la doctrina de Bacon fue un considerable paso adelante en el desarrollo del pensamiento filosófico y marcó la aparición de una nueva forma de materialismo filosófico, el materialismo metafísico.

La doctrina materialista continuó desarrollándose por filósofos como Thomas Hobbes (1588-1679), quien entendía que la naturaleza representa una totalidad de cuerpos que poseen dos propiedades principales: extensión y figura, y reducía la variedad de movimiento al movimiento mecánico, entendiendo como movimiento la traslación de los cuerpos en el espacio. Estableció como único método científico del saber el matemático, sostenido en las operaciones de sumar y restar.

Muchos años más tarde, tenemos a Pierre Gassendi, representante de la tradición materialista, quien se oponía a los intentos de René Descartes para basar las ciencias naturales en fundaciones dualistas.

Moderna epokoRedakti

 
Portreto de Denis Diderot (1767)

Pierre Gassendi (1592-1665) reprezentis la materiisman tradicion, en opozicio al la provoj de René Descartes (1596-1650) provizi la naturajn sciencojn per dualisma fono. Tie sekvis la materiiston kaj ateiston Jean Meslier (1664-1729), Julien Offray de La Mettrie, la german-franca Paul-Henri Thiry, Barono d'Holbach (1723-1789), la enciklopediisto Denis Diderot (1713-1784), kaj aliaj francaj pensuloj de la klerismo; same kiel en Anglio John "Walking" Stewart (1747-1822), kies insisto ke ĉiu afero estas dotita per morala dimensio havis gravan efikon al la filozofia poezio de William Wordsworth.

Arthur Schopenhauer skribis tion " ... materiismo estas la filozofio de la subjekto kiu forgesas pensi pri li mem".[7] Li asertis ke atenta rigardo povas nur scii materiajn objektojn tra la mediacio de la cerbo kaj ĝia akurata organizo. Tio estas, la cerbo mem estas la "determinanto" de kiom materiaj objektoj estos travivitaj aŭ perceptitaj. "Ĉia celo, etendita, aktiva, kaj tial ĉia materio, estas rigardita per materiismo kiel solida bazo por ĝiaj klarigoj kaj redukto al tiu (aparte se ĝi devus finfine rezultigi puŝon kaj kontraŭfrapon) kiu forlasas nenion por esti dezirita. Sed ĉio de tio estas io kion ricevas nur tre nerekte kaj kondiĉe, ke ĉeestas tial nur relative, ĉar ĝi pasis tra la maŝinaro kaj fabrikado de la cerbo, kaj tial eniris la formoj de tempo, spaco, kaj kaŭzeco, de virto de kiu ĝi estas unue prezentita kiel etendanta en spaco kaj funkciigado en tempo."[8]

La materiisto kaj ateisto Ludwig Feuerbach signalus novan turnon en materlismo tra lia libro Das Wesen des Christentums (La Esenco de Kristanismo), kiu disponigis humanisman konton de religio kiel la kontaktiĝema projekcio de la alena naturo de homo. La materiismo de Feuerbach poste peze influos super Karl Marx.

Materiismaj pensulojRedakti

 
En 1881 Darvino estis jam elstara figuro, ankoraŭ laborante pri siaj kontribuoj al evolua pensaro, kio havos enorman efikon super disvastigo de materiismo kaj aliaj kampoj de scienco.
Epikuro - Darvino - Demokrito - Dennett - Foucault - Freŭdo - Hobbes - Hume - Lenino - Lukrecio - Markso - Mao - Minksy - B.F. Skinner - E.O. Wilson

Ĝenerala kritikoRedakti

Filozofoj nemateriistaj vidas kontraŭdiron jam enan en ĉiu materiismo, jen mekanika jen dialektika, pro la la fakto ke, dum oni asertas ke la realo estas nur fizika-materia kaj oni proponas la materiismon kiel principon taŭgan al la eksplodo de la tuta ekzisto, samtempe oni difinas formalmaniere la koncepton de materio. Alivorte, la nocio de materio estas difinita de materiistoj per io malsama ol materio, ĝuste per koncepto, nome per io nemateria, kies ekzisto estas negata en la postulatoj de materiismo. [9]

Kontraŭ la tezo de Feuerbach oni obĵetas, ke la problemo de la ekzisto de Dio ne estas tiu de ĝia psikologia genezo en la homa menso kaj en la kulturo, nome la analizo pri la konstituiĝo de la religio, sed estas la objekta problemo de la fundamento, nome ĉu la realo havas en si aŭ ne la kaŭzon de sia ekzisto. [10]

Materiismaj ismojRedakti

epikurismo - komunismo - marksismo - moderna scienco

Vidu ankaŭRedakti

 
Budhismo estas religio iel materiisma, Tibeto

NotojRedakti

  1. "Las premisas de que partimos (...) [s]on los individuos reales, su acción y sus condiciones materiales de vida, tanto aquellas con que se han encontrado ya hechas, como las engendradas por su propia acción. Estas premisas pueden comprobarse, consiguientemente, por la vía puramente empírica." Karl Marx kaj Friedrich Engels, La germana ideologio. [1]
  2. Edwards, Paul (Editor-in-chief) (1972. First published 1967), The Encyclopedia of Philosophy, Vols.1-4, (ISBN 0-02-894950-1)(Originally published 1967 in 8 volumes)  Alternative ISBN 978-0-02-894950-5
  3. Priest, Stephen (1991), Theories of the Mind, London: Penguin Books, (ISBN 0-14-013069-1)  Alternative ISBN 978-0-14-013069-0
  4. Novack, George (1979), The Origins of Materialism, New York: Pathfinder Press, (ISBN 0-87348-022-8) 
  5. Mary Midgley, The Myths We Live By.
  6. V. Krapivin (1985). Moskvo: Progreso.
  7. Die Welt als Wille und Vorstellung, II, Ĉ. 1
  8. Die Welt als Wille und Vorstellung, I, §7
  9. (Laura Boccenti, Se c’è Dio, perché eziste il male?, Quaderni de Timone, p. 17)
  10. (Laura Boccenti, Se c’è Dio, perché eziste il male?, Quaderni de Timone, p. 19).

BibliografioRedakti

Eksteraj ligilojRedakti