Malfermi la ĉefan menuon

OdesaOdessaOdeso (ukraine Одеса, ruse Одесса, jide אָדעסאַ) estas Ukrainia havena urbo ĉe la Nigra Maro kaj la administra centro de la Odesa provinco.

Odeso
ukraine: Одеса (latinlitere: Odesa), ruse: Одесса
urbo
Potěmkinovy schody.jpg
Ŝtuparo de Potjomkin
Flag of Odessa, Ukraine (1999).svg
Flago
Coat of Arms of Odessa.svg
Blazono
Oficiala nomo: Одеса
Lando Ukrainio Ukrainio
Provinco Odesa provinco
Historiaj regionoj
Konata loko Potjomkina ŝtuparo
Situo Odesa
 - alteco 40 m s. m.
 - koordinatoj 46°28′18″N 30°42′37″E  /  46.47167°N, 30.71028°O / 46.47167; 30.71028 (Odeso)
Plej alta punkto
 - alteco 65 m s. m.
Plej malalta punkto
 - alteco -4,2 m s. m.
Areo 236,9 km² (23 690 ha)
Loĝantaro 1 003 705 (01.06.2011)
Denseco 4 236,83 loĝ./km²
Maro Nigra Maro
Fondita 2-a de septembro 1794
Horzono OET (UTC+2)
 - somera tempo OEST (UTC+3)
Poŝtkodo 65000–65480
Kodo +380 48
OKATO 5110100000
Honorigo Urbo-Heroo
Situo enkadre de Ukrainio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ukrainio
Situo rilate al Nigra Maro
ButtonRed.svg
Situo rilate al Nigra Maro
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Odessa
Retpaĝo: www.odessa.ua
Strando Ĉajka en Odeso
Hotelo Odessa
Enirejo en Haveno de Odeso
la Operejo

Enhavo

SituoRedakti

Odeso situas ĉe norda bordo de la Nigra Maro. Apud la urbo troviĝas tri estuaroj: Kujalnik, Haĝibejskij, Suhoj.

KlimatoRedakti

La klimato de Odeso estas kontinenta kun milda vintro kaj varma somero. Mezjara temperaturo estas 10,3 °C.

HistorioRedakti

La urbo fondiĝis en 1794 per reskripto de Katerina la 2-a. Post centjaro Odeso transformiĝis el modesta urbeto en la kvaran plej grandan urbon de la Rusa Imperio.

En 1920 komencis soveta potenco en la urbo.

Dum la Dua Mondmilito en Odeso la soveta armeo batalis kontraŭ pli forta malamiko dum 73 tagoj de la 5-a de aŭgusto ĝis la german-rumana venko je la 16-a de oktobro 1941. La soveta armeo liberigis Odeson la 10-an de aprilo 1944. En 1945 Josif Stalin donis al la urbo la titolon Urbo-Heroo.

Neoficialaj nomojRedakti

  • La perlo de Nigra Maro;
  • Odessa-mama (Odeso-panjo);
  • Suda Palmira.

EkonomioRedakti

La Haveno de Odeso[1] (ukraine Одеський морський торговельний порт) estas la plej grandaj havenoj en Ukrainio kaj unu el la plej gravaj havenoj en la baseno de Nigra Maro, kun kapacito de totala ĉiujara trafiko de 40 milionoj da toneloj (15 milionoj da toneloj de solida kargo kaj 25 milionoj da toneloj de likva kargo). La haveno havas tujan aliron al fervojoj kiuj permesas rapidan transporton de kargo de maraj itineroj al surtera transporto.

LoĝantaroRedakti

Nacia kontingento en 2001
Nacio Kvanto de homoj, mil (%)
Ukrainoj 622,9 (61,6 %)
Rusoj 292,0 (29,0 %)
Bulgaroj 13,3 (1,3 %)
Judoj 12,4 (1,2 %)
Moldavoj 7,6 (0,7 %)
Belorusoj 6,4 (0,6 %)
Armenoj 4,4 (0,4 %)
Poloj 2,1 (0,2 %)
Sume 1 010,3

Urbaj festojRedakti

ReligioRedakti

Plejmulte odesanoj estas ortodoksanoj.

Ekzistas ankaŭ rimarkeblaj komunumoj de katolikoj, judistoj kaj islamanoj, kiuj, tamen, antaŭe estis pli nombraj ol nuntempe.

Internaciaj rilatojRedakti

Famaj odesanojRedakti

Esperanto en OdesoRedakti

En Odeso estas okazinta la 71-a Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda ekde la 18-a ĝis la 25-a de Julio 1998, en kiu partoprenis 240 reprezentantoj.[4]

Esperanto-renkontiĝojRedakti

La ĉefa ĉiujara esperanta aranĝo en Odeso estas Esperanto Humurino.

Esperanto-klubojRedakti

Esperantistoj el OdesoRedakti

 
la busta statuo de Zamenhof en Odeso
 
memortabulo omaĝe al V. Gernet en Esperanto kaj la rusa en Odeso

ZEO-ojRedakti

En Odeso estas du Zamenhof/Esperanto-Objektoj[5]:

  1. Monumento al Zamenhof. La monumento estis muntata en 1957[6] kaj ĝis nun ĝi estas la sola monumento de Zamenhof en Ukrainio. Ĝi troviĝas laŭ la adreso Deribasivska 3.
  2. Memortabulo de Gernet. La tabulo al Gernet troviĝas en la Tairova instituto de vinberkulturo kaj vinfarado kaj estis farata dank' al iniciato de e-klubo «Verdaĵo» en julio 2011.

Galerio de vidindaĵojRedakti

NotoRedakti

  1. Informoj pri la haveno. Alirita 14 de marto 2014.
  2. Waldemar Haffkine: Pioneer of Cholera Vaccine. EDYTHE LUTZKERAND kaj CAROL JOCHNOWITZ. American Society for Microbiology
  3. Rats, fleas and men; Anthony Daniels on how the secret of bubonic plague was found.de Anthony Daniels. Sunday Telegraph (Londono). p. 14. 25a de Aŭgusto, 2002.
  4. La 71-a Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda
  5. ZEO-oj en Odeso
  6. historio pri la ekesto de la monumento de Zamenhof

Vidu ankaŭRedakti

Eksteraj ligilojRedakti