Pola Rezistomovado

La Pola Rezistomovado en la Dua Mondmilito, kun la Pola Enlanda Armeo fronte, estis la plej granda rezistomovado en la tuta okupaciita Eŭropo, kiu agadis en polaj zonoj okupaciitaj kaj de Tria Regno kaj de Sovetunio. Ĝia plej granda evento montriĝis la Ribelo de Varsovio. La Pola Rezistomovado famiĝis ĉar rompis la germanajn liverliniojn por la Orienta Fronto, havigis militan spionadon por Britio, kaj savis pli da vivoj de judoj en la Holokaŭsto ol ajna alia organizaĵo aŭ registaro de la okcidentaj Aliancanoj.[1] Ĝi estis organizata en Pola Subtera Ŝtato.

La unuaj partizanoj dum la Dua Mondmilito sub gvido de majoro Henryk Dobrzański - Pollando, aŭtuno 1939

La pola rezistado ne limiĝis nur al la germana invado en Pollandon kaj iom posta soveta invado en Pollandon, sed daŭris dum la tuta okupado ĝis fino de la milito. Oni eldonis kelkcent gazetojn, en la lando kiel "Biuletyn Informacyjny", kaj eksterlande, ekz. "Wieści Polskie". Krome, poloj batalis en preskaŭ ĉiuj frontoj de la mondo.

Unuaj iniciatojRedakti

1939

  • 16.09. Marŝalo Edward Rydz-Śmigły ordonis el Rumanio funkciigi eksterfrontan flankatakon, kiu la 26.09. estis transdonita en Varsovio al generalo Juliusz Rómmel kiel rajtigo inici militistan konspiron en la tuta lando
  • 17.09. Stabestro Wacław Stachiewicz transdonis en Stanisławów ordonon funkciigi Sekretan Militistan Organizaĵon, kio realiĝis de Budapeŝto en preskaŭ la tuta Pollando

Elektitaj eventojRedakti

1940

  • 3.08. Varsovio: konspira "Polska Żyje!" responde al demando ĉu poloj povas labori en germanaj institucioj konstatis, ke jes, sed ne en gvidaj postenoj
  • 4.08. Nov-Jorko: "Nowy Świat" priskribis prelegon de Paul Super, direktoro de pola filio de la Kristana Asocio de Junaj Viroj, kiu post 18-jara restado en Pollando kaj helpo al polaj rifuĝintoj revenis: Se francoj havus la saman spiriton kaj batalus kiel poloj, Francio kaj Eŭropo hodiaŭ estus liberaj, kaj germanoj jam hodiaŭ estus venkita ŝtato; Londono: Gazetar-Organiza Bulteno de Monda Asocio de Poloj el Eksterlando informis, ke en Londono aperas kvar polaj revuoj ("Dziennik Polski", "Polska Walcząca", "Wiadomości Polskie", "Jestem Polakiem") kaj en la angla la dusemajna "Free Europe", dediĉita al internaciaj kaj polaj aferoj; oni malkaŝis interŝanĝon de leteroj inter Edvard Beneš kun Władysław Sikorski, kun danko al la pola ekzila registaro kaj al ŝipoj, kiuj helpis evakui ĉeĥoslovakajn pilotojn de Francio
  • 5.08. Kazimierz Sosnkowski skribis al la Ĉefkomandanto, ke unu el taskoj de la polaj armitaj fortoj estas senpere helpi al la lando, kiam la kondiĉoj permesos, ke aparte grava afero estas kreo de mutobskuruloj
  • 9.08. "Walka" (Batalo), periodaĵo de Nacia Partio en enkonduka artikolo Ĝenerala linio kaj ties konsekvencoj konstatis, ke neniam germanoj sukcesos aktive kunlaborigi polojn kontraŭ judoj kaj Ni povas iri en internaj aferoj nek kun germanoj kontraŭ judoj, nek kun judoj kontraŭ germanoj. Ni iras propravoje
  • 10.08. Funkciigita julie en Londono pola radiostacio "Marta" sendis unuan depeŝon adresitan al pola spionejo en Bukareŝto; Londona premiero de dokumenta filmo Jeszcze Polska nie zginęła (surbendigita en Francio kaj Norvegio kaj produktita en Ĉikago en la pola kaj angla versioj Poland is not lost, en Argentino estis titolita Polonia Heroica) — en Usono kaj Britio spektis ĝin ĉirkaŭ 1 miliono da personoj; al Hoboken (Usono) tra oceano alvenis profesoroj Oskar Halecki kaj Manfred Kridl por lekcii en usonaj universitatoj

1941

  • 1.08. Konspira revuo "Polska Walczy" (Pollando Batalas) en vasta artikolo Pola-rusa pakto konstatas: Rusio estas eterna malamiko de Pollando. Rabemo de Rusio estas fenomeno de ĉiam tiel tragike kaj tiel dolore de ni spertata dum nia tuta historio; en la unua n-ro de la konspira "Myśl. Pismo Młodych" (Penso. Revuo de Junuloj) de la Asocio de Polaj Sindikatistoj aperis averto: Ni devas bone konscii ke la soveta propagando estas por ni en la nuna momento multe pli danĝera ol la germana
  • 15.08. Vasta artikolo Batalo de du Antikristoj (Varsovia bulteno "Walka" (Batalo) pri la germana "kontraŭbolŝevika krucmilito" finiĝas per la vortoj: Ni devas reakiri tion, kio estis kaj estas nia ne nur en oriento, sed ankaŭ en okcidento;
  • 11.09. En Britio revuo "Dziennik Żołnierza" (Ĵurnalo de Soldato) en la artikolo "Subtera pola gazetaro" informas, ke en Ĉefgubernio aperas pli ol 100 konspiraj revuoj en eldonkvanto de 500-1500 ekzempleroj, legataj averaĝe de 3 milionoj da legantoj; en Varsovio konspira revuo "Biuletyn Informacyjny" en la artikolo "Sovetaj sufloroj" kontraŭstaras al la soveta propagando provokanta flankatakojn; en Lodzo aperanta konspira revuo "Na Barykadzie" (Sur Barikado) ŝanĝis la titolon al "Walka Ludu" (Batalo de Popolo)

1942

1943

  • 11.08. En Mogilno aperis la lasta 34-a n-ro de, eldonata de novembro 1942, subtera skolta revuo "Czuwaj" (Estu atenta!)
  • 12.08. Speciala taĉmento de Pola Enlanda Armeo forkondukis en Varsovio bankan aŭton kun pli ol 105 milionoj da zlotoj - dum 2,5 minutoj likvidis kelkpersonan germanan eskorton, du polaj soldatoj vundiĝis - la Operaco Montarano („Akcja Góral”) apartenas al la plej bone aranĝitaj flanke de Pola Subtera Ŝtato, preparoj daŭris 14 monatojn kaj partoprenis ĝis ĉirkaŭ 50 personoj
  • 18.08. 5 taĉmentoj el areo Opatów detruis 6 draŝmaŝinojn - entute julie kaj aŭguste oni malfunkciigis 40, en areo Sandomierz taĉmento de Kamparanaj Batalionoj senmovigis 5; taĉmento de la Pola Enlanda Armeo apud Lida batalis kontraŭ soveta partizana taĉmento

1944

Vidu ankaŭRedakti

NotojRedakti

  1. [Names of Righteous by Country http://www.yadvashem.org/righteous/statistics] Alirita la 24an de januaro 2019.